National security culture in Turkey: A qualitative study on think tanks

Özet

Araştırmamız, ulusal güvenliğin çoğulcu bir ortamda belirlendiği Soğuk Savaş sonrası dönemde, Türkiye’deki araştırma merkezlerini merceğe almaktadır. Araştırma merkezlerinin ulusal güvenlik anlayışı ve güvenlik kültürünün belirlenmesindeki rolü üzerine niteliksel araştırma yöntemleri ve veri toplama tekniklerine dayanan bir saha çalışması yapılmıştır. Sektörün önde gelen 14 araştırma merkezinde katılımcı gözlemde bulunulmuş; 25 yönetici ve uzman ile derinlemesine görüşme yapılmıştır. Araştırma sonucunda ortaya çıkan bulgu, Türkiye’de ulusal güvenliğin tanımlanmasında, bürokrasi odaklı, sivil kontrol mekanizmalarından bağımsız, demokratik katılım ve denetime kapalı ve güvenliği sadece devletin ve sınırların korunması olarak algılayan egemen anlayışın artık eski gücünde olmadığı ve somut değişimlere uğradığıdır. Resmi tanımlamaları ön plana çıkartan ve devlet kurum ve kuruluşlarının başat aktör olageldiği geleneksel güvenlik kültürü yapılanması yerini giderek sivilleşen, sivil katılıma hem olanak hem dayanak sağlayan bir değişim sürecine bırakmaktadır. Araştırma merkezleri bu değişimi hem tespit etmekte hem de şekillenmesine katkıda bulunmaktadır. Her ne kadar yakın bir geçmişte kurulmaya başlamış olsa da ve Batı Avrupa ve Kuzey Amerika'daki benzerleri ile karşılaştırıldığında henüz doygunlaşmamış ve dar bir sektöre tekabül etse de, gelinen nokta, ulusal güvenlik kültüründe çoğulcu bir ortama işaret etmektedir. Araştırma merkezleri, var olan ulusal güvenlik anlayışına alternatif tanımlamalarda bulunma çabası içerisindedir ve kendi güvenlik anlayışlarını çeşitli bilgi üretimi ve iletişimi araçlarıyla ifade etmektedir.