1917 Yılında Hicaz Cephesi: Arap İsyanının Yayılması ve Medine'nin Tahliyesi Programı

Özet

Osmanlı Devleti 1917 yılında, Şerif Hüseyin isyanının yayılmaması için çeşitli tedbirler almıştır. Arap kabilelerini para, altın ve iaşe temini yoluyla kendi yanına çekmeye, iaşe problemleri nedeniyle Medine'deki kuvvetlerin bir kısmını tahliye ederek sayılarını azaltmaya ve demiryolunu her zaman açık tutmaya çalışmıştır. Şerif Hüseyin ve oğulları ise İngilizlerin deyardımlarıyla kabileleri isyana dâhil etmeyi ve demiryolunasaldırılar düzenleyerek Medine'nin Şam'la bağlantısını kesmeyi amaçlamışlardır. İsyancılar aynı yıl içinde önce El-Vech'i,daha sonra da Akabe'yi ele geçirmeyi başararak Osmanlı kuvvetleri karşısında stratejik ve psikolojik bir üstünlük sağlamışlardır. Cemal Paşa ve Fahreddin Paşa'nın bütün gayretlerinerağmen isyan; yayılma eğilimine girmiş, hatta Suriye'ye deulaşmıştır. 1917 yılında Osmanlı Devleti'nin Hicaz'daki enbüyük başarısı Medine'yi elinde tutması ve sürekli devameden saldırılara rağmen demiryolunu açık tutmayı başarmasıolmuştur. Bu çalışmada ATASE Arşivi ve Başbakanlık Arşivi'ndeki belgeler başta olmak üzere değişik kaynaklardan hareketle Hicaz cephesinde 1917 yılında meydana gelen gelişmeler değerlendirilmiş; özellikle Medine'nin tahliye planı ve buplanın uygulanamama nedenlerinin açığa kavuşturulmasıamaçlanmıştır