Osmanlı-Lehistan-Kırım üçgeninde diplomasi: Şah Mirza'nın Varşova temsilciliği (1746-1747)

Özet

Kırım Hanlığı Osmanlı Devleti’ne bağlı olduğu dönemlerde birçok açıdan önem taşımıştır. Hanlığın siyasî ve iktisadî konularda olduğu kadar askerî ve diplomatik açıdan da Babıâli için kıymeti büyüktür. XV. yüzyıldan XVIII. yüzyılın son çeyreğine kadar Kırım Hanları, Babıâli adına ya da onun bilgisi dahilinde, yer yer de Babıâli’nin hükmünden kurtulmak amacıyla çeşitli devletlere diplomatik heyetler göndermiştir. Şah Mirza’nın Varşova misyonunun dikkatli bir tetkiki, Kırım Hanlığı ile ortak münasebetleri bağlamında XVIII. yüzyıl Osmanlı-Leh ilişkilerinin farklı bir boyutunu ve Avrupa siyaset arenasındaki gizli çekişmeleri gösterir. Böylece Avusturya Veraset Savaşları (1740-1748) sırasında Fransa’nın Doğu Avrupa’da izlediği politikaların İstanbul-Varşova-Bahçesaray üçgenine yansımalarından bazı kesitler görmek mümkündür.