THE TREATY OF BALTA LIMANI’S ROLE IN ANGLO-OTTOMAN RELATIONS DURING THE MEHMET ALI PROBLEM

Balta Limanı Antlaşmasının Mehmet Ali Paşa Sorunu Sürecinde İngiltereOsmanlı İlişkilerindeki Rolü

Özet

Tarihsel olarak önemli bir yere sahip olan Balta Limanı Antlaşması 1838 yılında İngiltere ve Osmanlı İmparatorluğu arasında imzalanmıştır. Hem İngilizlerin hem Osmanlıların bu anlaşmadan farklı beklentileri ve çıkarları mevzu bahisti. Meseleye İngiltere açısından bakıldığında, bu anlaşmadan beklentileri olan sadece Akdeniz'deki ticari faaliyetlerini geliştirmek isteyen İngiliz tüccarları değildi, aynı zamanda İngiliz Dışişleri Bakanı Palmerston bu anlaşma ile Osmanlılar ile diplomatik ilişkileri geliştirerek, bu coğrafya üzerinde İngiltere'nin uluslar arası çıkarları konusunda bir tehlike olan Rusya meselesine de bir çözüm bulmak istiyordu. Antlaşmaya Osmanlılar açısından baktığımızda ise, II. Mahmud bu antlaşmayı kullanarak, İmparatorluğunun içinde bulunduğu en büyük tehlike olan Mehmet Ali Paşa Sorununu, yıllardır peşinde olduğu Osmanlı-İngiliz askeri ittifakı ile bir nihayete erdirmek istiyordu. Bütün bu önemli unsurlar göz önüne alınarak denilebilir ki; Balta Limanı Antlaşması, mevcut literatürde şu ana kadar diplomatik bağlamda yeterince ele alınmamıştır. Bu makalenin amacı ise bu önemli boşluğu bir nebze de olsa doldurmak ve Antlaşmayı hem ekonomik hem de diplomatik açıdan mercek altına almaktır

Abstract

The Treaty of Balta Limani, signed between Britain and the Ottoman Empire in 1838, was one such pivotal and historic treaty. Both the British and the Ottomans were expecting different benefits from the same treaty. Through it, not only did some British merchants aspire to develop their commerce within the Levant, but also Palmerston planned to enhance diplomatic relations with the Ottomans, thereby easing anxiety over a perceived Russian threat to British international interests. Additionally, the Ottoman Sultan Mahmud II hoped the treaty would help bring about an Anglo-Ottoman military alliance for the purpose of combating his biggest enemy Mehmet Ali Pasha, the governor of Egypt. Considering all these motives, proper evaluation of this treaty with all its diplomatic impacts is vital; however, no scholar has fully achieved this so far. The aim of this article is to analyse this treaty from two perspectives: the economic and the diplomatic