An ethnobotanical ınvestigation to determine plants used as folk medicine in Kelkit (Gümüşhane/Turkey) district

Kelkit (Gümüşhane) ilçesinde halk ilacı olarak kullanlan bitkilerin belirlenmesi üzerine etnobotanik bir çalışma

Abstract

Local names and medicinal uses of totally 132 plants from 39 families were determined as result of the research conducted for determining the plants used for medicinal purposes by local people of Kelkit district. The biggest five families in terms of their number of taxa were found as Rosaceae (19 taxa), Asteraceae (17 taxa), Lamiaceae (14 taxa), Apiaceae (7 taxa), and Orchidaceae (6 taxa). The mostly used parts of the plants were found respectively as the whole plant (42 taxa), flower (31 taxa), fruit and leaf (29 taxa for each), root (16 taxa) and stem (10 taxa). Distribution of the plant taxa to the phytogeographical regions were determined as Irano-Turanian as 26, EuroSiberian as 18, Mediterranean as 4, and taxa of unknown region or multi-zone as 84. A total of 11 taxa (8.33%)were found to be endemic. The local people have mostly used medicinal plants for gastrointestinal disturbance (47 plants), urinary tract disorders, and infectious problems (45 plants), asthma, bronchitis, cough and flu infections (45 plants), kidney stone and discomfort (25 plants), and the diabetes (21 plants). The most common using method of plants is making tea (infusion). Also, side effects of some plants in the study were also determined. The study results were also compared with the results of other studies carried out in nearby areas, and it was determined that medicinal uses of 51 taxa were revealed in this study for the first time.

Özet

Kelkit ilçesinde yöre halkı tarafından tıbbi amaçla kullanılan bitkilerin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen bu araştırma sonucunda toplam 39 familyaya ait 132 bitkinin yöresel adları ve tıbbi kullanımları belirlenmiştir. Takson sayıları bakımından en büyük 5 familya sırasıyla; Rosaceae (19 takson), Asteraceae (17 takson), Lamiaceae (14 takson), Apiaceae (7 takson) ve Orchidaceae (6 takson) şeklinde bulunmuştur. Bitkilerin en çok kullanılan kısımları sırasıyla bitkinin tamamı (42 takson), çiçek (31 takson), meyve ve yaprak (29'ar takson), kök (16 takson)ve gövde (10 takson) şeklinde bulunmuştur. Bitki taksonların fitocoğrafik bölgelere dağılımı; İran-Turan 26, Avrupa-Sibirya 18, Akdeniz 4 ve bölgesi bilinmeyen veya çok bölgeli 84 takson şeklinde bulunmuştur. Toplam 11 taksonun (% 8,33) ise endemik olduğu belirlenmiştir. Yöre halkı tıbbi bitkileri çoğunlukla;sindirim sistemi rahatsızlıklarında (47 bitki), idrar yolları rahatsızlıklarında ve enfeksiyon problemlerinde (45 bitki) astım, bronşit, öksürük ve gribal enfeksiyonlarda (45 bitki), böbrek taşı ve rahatsızlıklarında (25 bitki), şeker hastalığında (21 bitki) kullanmaktadır. Bitkilerin en yaygın kullanımı ise çay (infüzyon) şeklindedir. Ayrıca çalışmada bazı bitkilerin yan etkileri de belirlenmiştir.Çalışma sonuçları ile yakın alanlarda yapılan diğer çalışmaların sonuçları karşılaştırıldığında, 51 taksonun tıbbi kullanımlarınınilk kez bu çalışmada ortaya konulduğu belirlenmiştir.