ERZURUM’DA ÖNEMLİ BİR URARTU KALESİ: HARAMİ KALE

Özet

Erzurum İli tarihi geçmişi oldukça eskilere dayanan önemli bir şehirdir. Paleolitik dönem ile birlikte başlayan bu geçmiş özellikle bölgenin Geç Kalkolitik Çağ ile birlikte yoğun insan topluluklarının yaşadığı bir coğrafyaya dönüşmesini sağlamıştır. Karaz Kültürüne ev sahipliği yapan Erzurum İli, M.Ö. II. binde Hayaşalılar’a, M.Ö. I. Binde Diauehiler’e ve Urartular’a kapılarını açmıştır. Özellikle Erzurum ve çevresi bünyesinde barındırdığı maden kaynakları, büyük nehirler ve geçitler sayesinde değerini her zaman korumuştur. M.Ö. I. binde Urartular stratejik açıdan oldukça önemli olan Erzurum üzerine seferler düzenlemiş ve bölgeyi kontrol altına almak istemiştir. Bölgeyi kontrol altına aldıktan sonra mevcut kaleler üzerinde yeni düzenlemeler yapmış veya bölgede yeni kaleler inşa etmiştir. Harami Kalesi de bu noktada ön plana çıkan kalelerden biridir. Özellikle Urartuların Van bölgesinden Erzurum’a doğru gelirken kullanmış olduğu tarihi yolu kontrol etmek maksadıyla yapılmıştır. Harami Kalesinin hemen yakınında önemli Urartu kaleleri vardır. Özellikle Avnik Kalesi ve Karataş Kalesi ile birlikte üzerinde yer aldığı vadinin kontrolünü sağlamaya çalışmıştır. Oldukça sarp bir tepenin üzerinde yer alan kalede kaya basamaklı su tüneli ve kutsal alanlar vardır. Yoğun kaçak kazı izlerine rastlanan kaledeki keramik verileri de buranın önemli bir Urartu Kalesi olduğunu göstermektedir.

Abstract

Erzurum Province has an important history that can be traced back to the Ancient times. This history, which started with the Paleolithic period, led to the transformed the city into a geography inhabited densely by human communities, especially with the Late Chalcolithic Age. The providence of Erzurum, which is home to Karaz culture, opened its gates to Hayasians in the second millennium B. C., Diauehi and Urartians in the first millennium B. C. Especially Erzurum and its environments always maintained its value due to the mineral resources, large rivers and passages. In the first millennium B. C., the Urartians organized campaigns on strategically important Erzurum, and wanted to control the region. After successfully taking control of the region, Urartians either made new arrangements on existing castles or built new castles. Harami Castle is one of the prominent castles at this point. The Castle was built especially for the control of the historical road used by the.