ESNAF TEŞKİLATLARINDA ŞİRKETLEŞME SÜRECİNDE KILIÇÇI ESNAFININ YENİDEN ÖRGÜTLENMESİ

Özet

Sanayi Devrimi, Osmanlı Devleti’nde mevcut ekonomik yapıyı derinden sarsmıştır. Sanayi üretimi büyük oranda küçük işletmelere dayanan, rekabetin katı kurallarla sınırlandırıldığı Osmanlı sanayi yapısı kısa sürede çözülmeye başlamıştır. Bu çözülme kapitülasyonlar ve 19. yüzyılda imzalanan ticaret antlaşmalarıyla daha da kötüye gitmiştir. Bu gidişatı değiştirmek için alınan tedbirlerden biri Islah-ı Sanayi Komisyonu’nun kurulmasıyla esnaf örgütlerinin şirketleşme sürecidir. Bozulan esnaf teşkilatlarının bazıları, şirket şeklinde yeniden organize edilerek değişen koşullara adapte edilmeye çalışılmıştır. Bu süreçte yeniden yapılandırılan teşkilatların biri de kılıççı esnafı olmuştur. Osmanlı klasik çağında önemli bir esnaf grubunu oluşturan kılıççı esnafı 19. yüzyılda değişen koşullara ayak uyduramayarak dağılmaya yüz tutmuştu. 1870’li yıllardan itibaren bu stratejik sanatın tamamen kaybolmaması adına esnaf üyeleri Islah-ı Sanayi Komisyonu vasıtasıyla diğer esnaf kolları gibi devlet desteğini yanlarına alarak yeniden yapılanmayı talep etmişlerdir. Bu makalede 19. yüzyılda yavaş yavaş gözden düşmekte olan bir zanaat kolunun yeniden yapılanma süreci ele alınmıştır.

Abstract

The Industrial Revolution shook the economic structure deeply in the Ottoman Empire. The Ottoman industry, whose production was significantly based on small sized enterprises and in which hard rules restricted competition, began to be disorganised soon. The capitulations and the commercial treaties signed in the 19th century made this disorganisation worse. One of the measures taken to change this course of events was the corporatisation process of guilds through the establishment of the Commission for the Reformation of Industry (Islah-ı Sanayi Komisyonu). Efforts were made to adapt some of the disorganised guilds to the changing conditions by reorganising them as companies. Sword makers were one of the guilds that were reorganised in this process. Sword makers, which formed one of the important guilds in the classical Ottoman period, had begun to fall apart due to lagging behind the changing conditions of the 19th century. Beginning from the 1870s, members of this guild, like other guilds, demanded to be reorganised with state support through the Commission for the Reformation of Industry in order that this strategic profession is not completely lost. The present article addressed the reorganisation process of a craft that was slowly falling from favour in the 19th century.