VALIDITY OF NONLIABILITY AGREEMENTS ACCORDING TO THE TURKISH CODE OF OBLIGATIONS AND TURKISH CIVIL CODE

TÜRK BORÇLAR KANUNU VE TÜRK MEDENİ KANUNU KAPSAMINDA SORUMSUZLUK ANLAŞMALARININ GEÇERLİLİĞİ

Abstract

Nonliability agreements are aimed at daily life as an agreement, as a contract clause and as a rule of contractual obligation to limit or remove damages arising from non-performance of borrower. As in the Code of Obligations 818, the nonliability agreement, which was also laid down in the Turkish Code of Obligations No. 6098, is still limited by law. The fact that such limitations are made to the nonliability agreements that take the foundation from the principles of contract liberty, is in fact a sign that the deal is not very warm to such agreements. It is envisaged that nonliability agreements can be arranged for contractual or non-contractual obligations. However, there are also cases where the nonliability agreement, which is also found in the private contracts regulated in the Turkish Code of Obligations, is unilaterally proclaimed or constitutes a general transaction condition. In this case, it should be noted that the nonliability agreements made in contradiction to the restrictions contained in the provisions of the law are invalid.

Özet

Sorumsuzluk anlaşmaları günlük hayatta gerek anlaşma olarak gerekse sözleşme hükmü (klozu) olarak ve genellikle sözleşmesel sorumluluk halinde karşımıza çıkan, esas olarak borçlunun borcunu ifa etmemesinden doğacak zararın sınırlandırılması veya kaldırılması amacı güden anlaşmalardır. 818 sayılı Borçlar Kanununda olduğu gibi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda da düzenlenmiş olan sorumsuzluk anlaşması birçok konuda yine kanun tarafından sınırlandırılmıştır. Temelini sözleşme özgürlüğü ilkelerinden alan sorumsuzluk anlaşmalarına bu kadar sınırlandırma getirilmesi, kanunkoyucunun aslında bu tür anlaşmalara çok da sıcak bakmadığını gösterir niteliktedir. Sorumsuzluk anlaşmalarının gerek sözleşmesel gerekse sözleşme dışı sorumluluklar için düzenlenebileceği öngörülmüştür. Bununla birlikte, Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen özel sözleşme tiplerinde de kendine yer bulan sorumsuzluk anlaşmasının tek taraflı olarak ilanen yapıldığı veya genel işlem şartı oluşturduğu durumlar da mevcuttur. Bu halde, kanun hükümlerinde yer alan sınırlandırmalara aykırı olarak yapılan sorumsuzluk anlaşmalarının geçersiz olduğunu belirtmek gerekir.