A Study on Archaic Words in Kanunnâme-i Âl-i Osman

KANUNNÂME-İ ÂL-İ OSMAN’DA GEÇEN ARKAİK (ESKİCİL) KELİMELER ÜZERİNE BİR İNCELEME

Abstract

Although several studies have been conducted on Ottoman official documents by different reserchers until now, currently it is difficult to say that these studies are enough. These documents that assessed by mainly historians in terms of their historical sources have not been studied enough in terms of their language features. There have been several studies that reveal different aspects of the official documents of different researchers with regard to the language of the Ottoman official documents. We have also studied archaic words which are used in Kanunnâme-i Âl-i Osman that prepared by Sultan Mehmed. We started our by scanning the Kanunnâme-i Âl-i Osman text which published by Ahmet Akgündüz and identifying the words that we consider to be archaic. Then, we put the mentioned words in an alphabetical order. Then, we identified forms and meanings of these words by starting from Orkhon Turkish texts and we also tried to explain the words by examining their usages in terms of their forms and meanings in whole periods of Turkish Language

Özet

Osmanlı resmî belgelerinin dil özellikleri üzerine bugüne kadar farklı araştırmacılar tarafından çeşitli çalışmalar yapılmış olmasına rağmen hâlihazırda bu çalışmaların yeterli olduğunu söylemek güçtür. Çoklukla tarihçiler tarafından tarihî kaynak niteliği yönüyle ele alınan bu belgeler dil özellikleri bakımından yeterince incelenmemiştir. Osmanlı resmî belgelerinin dili ile ilgili olarak farklı araştırmacıların resmî belgelerin farklı yönlerini ortaya koyan çeşitli çalışmaları olmuştur. Biz de bu çalışmamızda Fatih Sultan Mehmed tarafından hazırlanmış olan Kanunnâme-i Âl-i Osman'da geçen arkaik (eskicil) kelimeleri ele aldık. Çalışmamıza Prof. Dr. Ahmet Akgündüz tarafından yayımlanmış olan Kanunnâme-i Âl-i Osman metnini tarayıp arkaik olarak değerlendirdiğimiz kelimeleri tespit ederek başladık. Ardından söz konusu kelimeleri alfabetik sıraya dizdik. Daha sonra Orhun Türkçesi metinlerinden başlamak üzere bu kelimelerin Türkçenin bütün dönemlerindeki kullanılışlarını şekil ve anlam açısından tespit ederek ilgili kelimeyi bu dönemlerdeki durumuna göre açıklamaya çalıştık