A Look at the Cartoons in the Press of the Early Republican Period in Turkish Modernization

Türk Modernleşmesine Erken Cumhuriyet Dönemi Basınında Karikatür Üzerinden Bir Bakış

Abstract

Although having occupied, within the context of sense of humour, a limited place in the history of Turkish press, and no matter for what reasons, one can speak of a rich repertoire of the institution of press, in regard to its interaction with politics, in particular. In other words, the impact of humorous caricature, with respect to its limited volume, did not remain limited during social change, Looking at the incident through the eyes of Early Republican Era, the traces of transformation undergone in such parameters of Turkish modernization as changing value judgmenets, sense of humor, manners of social conception and thinking, culture, and political life, can be followed by means of caricatures. From this point of view, the place of caricature in Early Republican Era, the way it was handled and the thematic aspects there of is set forth by the current research, and the intellectual agenda of the society of the time was subjected to various analyses, showing how they contributed to the political and cultural atmosphere of the age. The influential role of the press in the materialization of the formation of a nation state and a modern social structure, an objective adopted during the early years of the Turkish Republic, has also been pointed out. Finally, the state of the variable and permeable structures between the Ottoman and Republican era were attempted to be displayed still via caricatures.

Özet

Türk basın tarihinde mizah kapsamı içinde karikatürün, farklı nedenlerden dolayı sınırlı sayılabilecek bir geçmişi olmakla beraber, basın kurumunun, özellikle siyasetle etkileşimi sonucunda ortaya çıkan zengince bir dağarcığından söz etmek mümkündür. Başka bir şekilde ifade edecek olursak, toplumsal değişim sürecinde mizah olgusu içinde karikatürün etkisi hacimle sınırlı kalmamıştır. Bu olguya erken Cumhuriyet dönemi açısından bakıldığında, Türk modernleşmesinde karikatür ekseninde siyasal hayat, kültür, toplumun duyuş-düşünce tarzı, mizah anlayışı, değişen değer yargıları gibi parametreler üzerinden yaşanılan değişimin izleri sürülebilir. Bu düşünceden hareketle, bu çalışmada erken Cumhuriyet dönemi basınında karikatürün yeri, işleniş biçimi, tematik yönleri ortaya konulmak suretiyle dönem toplumunun zihin gündemi değişik açılardan değerlendirilerek dönemin siyasi ve kültürel atmosferini nasıl etkilediğine ışık tutulmuştur. Çalışmada ayrıca Türkiye tarihi içinde, erken Cumhuriyet döneminde benimsenen modern toplum yapısı ve ulus devlet hedeflerinin gerçekleştirilmesinde basının ne denli işlevsel bir konumda bulunduğu ortaya konularak Osmanlı devri ile Cumhuriyet dönemi arasında geçirgen ve değişken yapıların durumu karikatür üzerinden mizah yoluyla sergilenmeye çalışılmıştır.