Cumhuriyet’in Yeni Kenti Karabük’ün 1937 – 1988 Dönemi Mekânsal Gelişimi ve Şehir Planları

Özet

Karabük, sanayileşen Cumhuriyet’in, demir çelik sanayisinin ana merkezi olarakkurulmuştur. Kuruluşunda Öğlebeli Köyü’ne bağlı 13 haneli bir mahalle olan Karabük,günümüzde yüz binden fazla nüfusa sahip orta büyüklükte bir kent durumuna gelmiştir. Buçalışmada, Cumhuriyet Dönemi’nin yeni bir kenti olarak kurulan Karabük’ün, 1937 - 1988 yıllarıarasındaki mekânsal gelişimi ve şehir planlama tarihi ele alınmıştır. Kente yönelik mekânsalkararlar bağlamında; 1938 Henri Prost Mevzi Planı, 1948 Nezihe ve Pertev Taner Planı, 1967Gündüz Özdeş Planı ve 1980 Baran İdil Planı ayrı ayrı incelenmiştir. Diğer bir ifadeyle,Karabük’te 1937’de başlayan kentleşmenin, 1988 yılına kadar kent imar planlarıyla başarılı birşekilde yönlendirilip yönlendirilemediği konusu irdelenmiştir. Araştırmada mekânsal analizyaklaşımı kullanılmış olup, analiz verisi olarak kentin haritalarından, imar planlarından, planraporlarından, hava fotoğraflarından ve gazete haberlerinden yararlanılmıştır. Buna göreKarabük’ün 1937 yılında bir sanayi kenti olarak kurulduğu, sanayileşmeye bağlı olarak kentte1990’lara kadar hızlı bir kentleşmenin yaşandığı, bu kentleşme hareketinin dönemin yıldız mimar- şehircilerine yaptırılan bir mevzi plan ve üç de master planla kontrol altına alınmaya çalışıldığı,mevzi plan hariç diğer planların çeşitli nedenlerle uygulamaya geçirilemediği, 50 yıllık planlamamücadelesi sonunda kentsel mekânın biçimlenişinin çarpık bir şekilde gerçekleştiği sonuçlarınaulaşılmıştır.