Ibrahim Vahdi Efendi (d.1126/1714) and His Shawahid Sharhes

Abstract

Abstract: In this article, Ottoman scholar and calligrapher, who lived between in the second half of the 17th century and in the first quarter of the 18th century, Vahdî İbrahim Effendi’s shawâhid sharhes have been introduced. In this context, his brief biography and works have been presented. “Shâhid” (pl. Shawâhid) is the word that is used to determine the rules of Arabic language and mostly it consists of verses. Because these shawâhids are given separately from their contexts, there has been a need to annotate them for making more understandable the closeness in the sense and also the part of word that is supplied proof. In Arabic literature, the tradition of writing shawâhid sharhes grew up as a seperated kind of copyright and started in the second century, rather started with sharhes of shawâhids in Sîbeveyhi’s el-Kitâb and had been continued until recently. In the context of Vahdî İbrahim Effendi’s shawâhid sharhes, we have also presented the shawâhid sharhes of the works written in the fields of nahw, balaghah, adab and tafsîr chronologically as far as we could find.

Özet

Öz: Bu makalede XVII. Asrın son yarısı ile XVIII. Asrın ilk çeyreğinde yaşamış Osmanlı âlim ve hattatlarından Vahdî İbrahim Efendi’nin şevâhid şerhleri tanıtılmıştır. Bu bağlamda müellifin kısaca hayatı ve eserleri verilmiştir. Arap dilinin kuralların tespitinde delil olarak kullanılan ve daha çok manzum metinlerden oluşan sözlere “şâhid” (ç. Şevâhid) denilmektedir. Bu şahidler bağlamından ayrı olarak verildiği için hem anlamlarındaki kapalılığı, hem sözün delil olarak getirildiği kısmı daha anlaşılır kılmak için bunların şerhine ihtiyaç duyulmuştur. Arap edebiyatında ayrı bir telif türü olarak gelişen bu şevâhid şerhi yazma geleneği ikinci asırdan daha doğrusu Sîbeveyhi’nin el-Kitâb’ında geçen şevâhidlerin şerhleri ile başlamış ve son zamanlara kadar devam etmiştir. Vahdî İbrahim Efendi’nin şevâhid şerhleri bağlamında gramer, belagat, edebiyat ve tefsir alanlarına dair yazılan eserlerin tespit edebildiğimiz şevâhid şerhleri de kronolojik olarak verilmiştir.