Journals / Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 18 - Sayı: 36
THE RELATION BETWEEN AMERICAN IMPERIALISM AND ‘TUTELAR SEEKING’ TRADITION IN THE 1940S’ TURKEY
- Pages
- 265–293
- DOI
- —
Abstract
The years of 1940s are an era which affected Turkish political and intellectual life significantly. Thus these years caused new imperialist forms in the international arena which stemmed from those significant social, political and economical conditions of the 2nd World War. These years are also an era which Turkish politicians, who stuck between two imperialist blocs, West (USA) and East (Russia), seeked carelessly and urgency a new direction that was contrary to national policies. First problematic of this study is that the mentioned-direction is a spiritual rebirth in the spirits of Turkish politicians as an extension of a historical custom of seeking a ‘protector’ inherited from the Ottomans to Turkey. This historical tradition will be analysed in the context of the first problematic. The second problematic is the essential conditions and interactions of that Turkish politicians’ seeking direction with the American imperialism which dictated to establish a new world order. In the context of the second problematic, the birth, rise and penetration of the American imperialism into the Anatolian territory in the 1940s.
Özet
1940’lı yıllar, Türk siyasal ve düşünce yaşamında önemli etkileri olan bir dönemdir. Nitekim bu yıllar, II. Dünya Savaşı’nın dünyada yol açtığı etkin ekonomik-politik şartlar ve sonuçlar bağlamında, uluslararası arenada yeni emperyalist düzenlerin kurulmasına yol açmıştır. Yine bu yıllar, genç Türkiye Cumhuriyeti’nin yöneticilerinin, bu düzenlerin dikte ettiği Batı (Amerikan) ve Doğu (Rus) emperyalizmleri arasına sıkışıp, milli siyasalara aykırı bir yön arayışına girdikleri bir dönem olmuştur. Bu çalışmanın ilk sorunsalı, söz konusu arayışın, modern Türkiye’ye Osmanlılardan miras kalmış tarihsel bir gelenek olan ‘hami’ arayışı âdetinin bir uzantısı olarak, devlet ricalinin ruhlarında tekrar canlandığıdır. İlk sorunsal kapsamında bu tarihi gelenek irdelenecektir. İkinci sorunsal ise, 1940’larda dünyaya yeni bir düzen dikte eden Amerikan emperyalizminin, Türkiye’nin yöneticilerinin siyasal tercihleri bağlamında, anılan yıllardaki ‘yön’ arayışı ile kesişen şartları ve etkileşimleridir. İkinci sorunsal kapsamında, 1940’larda Amerikan emperyalizminin ortaya çıkışı, yükselişi ve Anadolu topraklarına daveti irdelenecektir.