Journals / Türk Dünyası Araştırmaları / 2019 / Cilt: 123 - Sayı: 242

ÇOKAN VELİHANOĞLU’NUN MANÇU HÂKİMİYETİNDEKİ DOĞU TÜRKİSTANLILARIN SOSYO-KÜLTÜREL DURUMUNA DAİR MÜLAHAZALARI

Pages
141–156
DOI
—

Özet

19. yüzyılın ünlü Kazak ilim adamı Çokan Velihanoğlu (1835-1865) 1858yılında Rus hükümeti tarafından bilgi toplaması amacıyla Doğu Türkistan’a gönderilmiştir.Bu seyahati esnasında Kaşgar başta olmak üzere Doğu Türkistan veUygurlarla ilgili olarak çok önemli tarih, coğrafya ve kültür malumatları elde etmiştir.Ayrıca Mançu işgali altındaki Doğu Türkistanlıların idari, sosyal ve iktisadivaziyetleri ile ilgili önemli gözlemlerde bulunmuştur. Nitekim seyahatinden sonrakaleme aldığı ilmî çalışmalarda Mançu işgalinin Doğu Türkistanlıların sosyal vekültürel yaşamına yaptığı tesirleri ve değişimleri ortaya koymuştur. Bu cihetleÇokan Velihanoğlu’nun tespitleri 19. yüzyılın ortalarında Doğu Türkistanlılarınsosyo-kültürel vaziyetlerini ortaya koyması bakımından büyük öneme haizdir.

Keywords: Çokan Velihanoğlu, Doğu Türkistan, Çin, Mançu, kültür