On the Sentence of bir kişi y(a)ñ(ı)ls(a)r : og(u)şı : bod(u)nı : bisükiŋe : t(e)gi : kıdm(a)z (e)rm(i)ş :

bir kişi y(a)ñ(ı)ls(a)r : og(u)şı : bod(u)nı : bisükiŋe : t(e)gi : kıdm(a)z (e)rm(i)ş : CÜMLESİ ÜZERİNE

Abstract

The expressions running as RSLğY [y(a)ŋ(ı)ls(a)r], ağıÜspb (bisükiŋe), zmDpQ [kıdm(a)z] in the inscriptions of Kul Tigin (G6) and Bilge Khagan (K4) have been read and interpreted by the researchers differently. Opinions about the reading and interpretation of the Old Turkish Inscriptions have brought different perspectives to the issue, contributing to the decoding of contradictive statements. Some issues such as how to read vowels not written in Old Turkish Script, the use of advanced elements and old elements together, the possibility of always considering a vowel apheresis for words starting with a consonant, the presence of sound events such as denasalization and alternans, disregarding the context while interpretation, and the fact that a word meets more than one meaning lead to ambiguities. Context and historical facts should be considered in order to eliminate these uncertainties. In the article, previous evaluations on the subject were examined and the sentence in question was tried to be re-interpreted.

Özet

Köl Tigin (G6) ve Bilge Kağan (K4) yazıtlarında yer alan ve imlâsı RSLğY [y(a)ŋ(ı)ls(a)r], ağıÜspb (bisükiŋe), zmDpQ [kıdm(a)z] şeklinde olan ibareler araştırmacılar tarafından değişik şekillerde okunmuş ve anlamlandırılmıştır. Eski Türk Yazıtları’nın okunması ve anlamlandırılması üzerine sunulan fikirler, konuya farklı bakış açıları kazandırarak tartışmalı ifadelerin çözümlerinin tespit edilmesine katkı sağlamıştır. Eski Türk Yazısı’nda yazılmayan ünlülerin nasıl okunacağı, ileri ögelerle eski ögelerin birlikte kullanımı, ünsüz ile başlayan kelimeler için daima bir ünlü önses düşünülebilmesi, aykırı genizleşme (denazalizasyon) ve alternans (ses nöbetleşmesi) gibi ses olaylarının olması, anlamlandırma esnasında bağlamın dikkate alınmaması, bir kelimenin birden çok anlamı karşılaması gibi bazı hususlar belirsizliklere yol açmaktadır. Bu belirsizliklerin giderilmesi için bağlamın ve tarihî gerçeklerin dikkate alınması gerekmektedir. Makalede, konuyla ilgili bundan önceki değerlendirmeler incelenerek söz konusu cümle yeniden anlamlandırılmaya çalışılmıştır.