Türkiye’de Veteriner Hekimliği Eğitiminde Su Ürünleri ve Balıkçılık: Tarihsel Süreç ve Son Gelişmeler

Fisheries and Aquaculture in Veterinary Medical Education in Turkey: History and Recent Developments

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’de veteriner fakültelerinde balıkçılık, su ürünleri ve sucul hayvan hastalıklarına ilişkin eğitim-öğretim faaliyetlerinin tarihsel gelişimini ortaya koymak ve bugünkü durumunu değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ana materyalini, Türkiye’deki veteriner fakültelerinin dekanlıklarıyla yapılan sözlü görüşmeler ve kurumsal web sitelerinin taranması yoluyla toplanan veriler ile Ankara, Ondokuz Mayıs, Bursa Uludağ, Erciyes, Harran ve Aksaray Üniversiteleri Veteriner Fakültelerinin Arşivlerinden sağlanan ilk elden kaynaklar oluşturmuştur. Ulaşılan veriler, içerik analizine tabi tutulmuştur. Türkiye’de veteriner hekimliği eğitim-öğretiminde su ürünleri ve balıkçılıkla ilgili ilk dersin “Arı ve Balık Hastalıkları” adıyla 1940’lı yıllarda müfredat programına alındığı belirlenmiş, 1967 yılında ilk kürsü Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesinde kurulmuştur. İzleyen yıllarda Elazığ ve İstanbul’da bulunan veteriner fakültelerinde de ilgili kürsüler açılmış ancak 1981 yılında yükseköğretimde gerçekleştirilen reorganizasyonun ardından, bu kürsülerin kapatılmasına karar verilmiştir. Yirminci yüzyılın sonunda önemli bir gelişim gösteren su ürünleri yetiştiriciliğinde, veteriner hekimlerin istihdamına duyulan gereksinim ve Avrupa Birliği müktesebatında konuya gösterilen hassasiyet, Türkiye’de veteriner fakültelerinde bu alana ilişkin derslerin tekrar müfredata konulmasını ve ilgili anabilim dallarının açılmasını sağlamıştır. Bugün beş veteriner fakültesinde bulunan Su Ürünleri ve Hastalıkları Anabilim Dallarında eğitim-öğretim ve akademik çalışmalar devam etmekte olup, anabilim dalı olmayan 21 veteriner fakültesinde su ürünleri ve hastalıklarına ilişkin derslerin verildiği belirlenmiştir. Türkiye’de sucul hayvan sağlığının iyileştirilmesi ve sektörde gün geçtikçe artan veteriner hekim talebinin karşılanması için, veteriner hekimliği eğitim kurumlarında bu disipline ilişkin eğitim ve araştırma olanaklarının artırılması ve bu alanla ilgili farklı meslek gruplarının yetki ve sorumluluklarının mevzuatta açıkça belirtilmesi gerektiği düşünülmüştür.

Özet

This study aims to depict the historical background and recent developments of education on fisheries, aquaculture, and aquatic animal diseases in veterinary faculties in Turkey. Data collected by verbal communication with the deanships of veterinary faculties in Turkey and the exploration of their web sites, as well as original documents obtained first-hand from the archives of the Ankara, Ondokuz Mayıs, Bursa Uludağ, Erciyes, Harran, and Aksaray Veterinary Faculties, constituted the main material of this study. Data were assessed by means of the content analysis. In Turkey, while fisheries and aquaculture were first included in the veterinary curriculum in the 1940s as a joint lecture, under the name of Honeybee and Fish Diseases”, the first department was established in 1967 within the Ankara University Veterinary Faculty. In the following years, counterpart departments were established within the veterinary faculties in Elazığ and İstanbul. However, after the reorganisation of higher education in 1981, it was decided to close down those departments. The significant advances of the aquaculture sector by the end of the 20th century, requiring the employment of veterinarians in this sector, and the inclusion of this field in the acquis of the European Union led to relevant lectures being reincluded in the curricula of veterinary faculties in Turkey and relevant departments being established within these faculties. It has been determined that, today, while 5 veterinary faculties continue with related education and training activities and academic research under the tutelage of departments of fisheries, aquaculture, and aquatic animal diseases, 21 veterinary faculties with no counterpart departments have included lectures on fisheries, aquaculture, and aquatic animal diseases in their curricula. It is considered that in order to improve the aquatic animal health status and to meet the increasing demand for veterinary human resources of the sector in Turkey, education and research opportunities off ered by veterinary educational institutions need to be increased, and the authorities and responsibilities of the diff erent occupational stakeholder groups involved in fisheries and aquaculture should be clearly demarcated in the legislation.