International Refugee Law and Turkey

Abstract

Refugee law as an element of international law dates back to the earliest times of human history. The cohabitation of different people brings about social pressure, violence, persecution. These social phenomena call for regulations in international law for the remedy of the people injured. Foundations and institutions arising out of legislative works directed towards this area constitute the basis of contemporary refugee law. Grave human rights violations during and after the Second World War as well as global population movements put refugee law on the agenda of the United Nations. At the international level the main instruments related to refugee law consist of the 1951 United Nations Convention Relating to the Status of Refugees and the 1967 Protocol Relating to the Status of Refugees as well as other international instruments dealing indirectly with the subject. Mülteci hukuku bakımından, Türkiyenin içinde bulunduğu coğrafya, her zaman önemli nüfus hareketlerine sahne olmuştur. Mültecilerin Hukuki Statüsüne Đlişkin 1951 Sözleşmesini onayladıktan ve Mültecilerin Hukuki Statüsüne Đlişkin 1967 Protokolüne katıldıktan sonra, uzun bir süre iç hukukunda konu hakkında genel bir düzenleme bulundurmayan Türkiyenin, mülteci hukukuna ilişkin ulusal mevzuatına bakıldığında, öncelikle farklı kanunlardaki birbirinden ayrı hükümlerle mülteci sorununa çözüm aranılan dönem göze çarpmaktadır. Đlgili düzenlemeler uygulamada sorunlara neden olduğundan, içinde bulunduğumuz Avrupa Birliği katılım süreci çerçevesinde, tek bir mülteci hukuku mevzuatı oluşturma çalışmaları başlatılmış ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, 11.04.2013 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Çalışmada, öncelikle, dünya çapındaki mülteci hareketlerinin tarihsel süreç içerisindeki özellikleri ve bunların uluslararası mülteci hukukunun seyrine etkileri göz önüne alınarak, söz konusu hukuk dalının gelişim süreci ile temel esasları üzerinde durulmakta; devam eden kısımda ise, tüm bu veriler ışığında, adı geçen konuda Türkiye'nin uygulamaları incelenmektedir.

Özet

Uluslararası hukukun unsurlarından birisini oluşturan mülteci hukuku, insanlık tarihinin en eski zamanlarına kadar uzanmaktadır. Đnsanların bir arada yaşamaya başlamaları; baskı, şiddet ve zulüm gibi kavramları beraberinde getirmiştir. Söz konusu kavramların sosyal hayattaki varlığı ise, bunlara maruz kalan kitlelerin yer değiştirmeleri sorununun, uluslararası alanda düzenlenmesini gerektirmiştir. Konuyla ilgili çalışmaların sonucunda ortaya çıkan kurum ve kuruluşlar, günümüz mülteci hukukunun temelini oluşturmaktadır. Đkinci Dünya Savaşı ve sonrasında yaşanan ağır insan hakları ihlalleri ile tüm dünyada gerçekleşen yoğun nüfus hareketleri, mülteci hukukunu, Mülteci hukuku bakımından, Türkiyenin içinde bulunduğu coğrafya, her zaman önemli nüfus hareketlerine sahne olmuştur. Mültecilerin Hukuki Statüsüne Đlişkin 1951 Sözleşmesini onayladıktan ve Mültecilerin Hukuki Statüsüne Đlişkin 1967 Protokolüne katıldıktan sonra, uzun bir süre iç hukukunda konu hakkında genel bir düzenleme bulundurmayan Türkiyenin, mülteci hukukuna ilişkin ulusal mevzuatına bakıldığında, öncelikle farklı kanunlardaki birbirinden ayrı hükümlerle mülteci sorununa çözüm aranılan dönem göze çarpmaktadır. Đlgili düzenlemeler uygulamada sorunlara neden olduğundan, içinde bulunduğumuz Avrupa Birliği katılım süreci çerçevesinde, tek bir mülteci hukuku mevzuatı oluşturma çalışmaları başlatılmış ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, 11.04.2013 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Çalışmada, öncelikle, dünya çapındaki mülteci hareketlerinin tarihsel süreç içerisindeki özellikleri ve bunların uluslararası mülteci hukukunun seyrine etkileri göz önüne alınarak, söz konusu hukuk dalının gelişim süreci ile temel esasları üzerinde durulmakta; devam eden kısımda ise, tüm bu veriler ışığında, adı geçen konuda Türkiye'nin uygulamaları incelenmektedir. Birleşmiş Milletlerin en önemli gündem maddelerinden biri haline getirmiştir. Uluslararası alanda mülteci hukukuna ilişkin temel belgeler; 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Statüsüne Đlişkin Sözleşme ve Mültecilerin Hukuki Statüsüne Đlişkin 1967 Protokolü olmakla birlikte, konu, başka uluslararası belgelerde de dolaylı olarak ele alınmıştır.