Reading Pend-Name (Book of Advice) of Guvahi in the context of Idealism

Abstract

One of the oldest education theories in human history is idealist educational philosophy which emerged in ancient Greece mind and was systematized by Plato with spiritual leadership of Socrates. When we especially look at the theoretical background of this educational philosophy based on meronymy between universe and human, we confront epistemological and ontological thinking systems of ancient Indian philosophy. Defending universal principles which lead all humanity and are based on values such as beauty, justice, virtue and righteousness, idealist philosophy was constructed on the idea of stability of these moral values in the point of place, time and circumstances. Idealist education view generally affected whole medieval world of ideas and literary products written in medieval ages have their share of this mentioned axiological impact. In this context, literary works known as nasihatname (book of advice) were written in literature circle of Eastern aesthetics with sentimental motivation almost the same didactical apprehension as idealism. Written by Güvahi in XVI. century Pend-name is also a nasihatname and essential aim of the book is to explain the principles as whole for ideal human and community typology with reference to proverbs which were became a part of Anatolian geograhpy’s social memory within an didactical style. This study is intended to determine and to do an inter-disciplinary examination of Güvahi’s pend-name written in XVI. century as an advice book with a didactical style in terms of value oriented principles and intellectual references to characteristics of idealist educational philosophy.

Özet

İnsanlık tarihinin en eski eğitim nazariyelerinden birisi, Antik Yunan zihninde ortaya çıkan ve Sokrates’in manevi önderliğinde Platon tarafından sistematize edilen İdealizmdir. Bu eğitim nazariyesinin özellikle evren ile insan arasındaki parça -bütün ilişkisine dayalı kuramsal temeline baktığımızda ise karşımıza kadim Hint felsefesinin ezoterik hüviyetteki epistemolojik ve ontolojik düşünce sistemleri çıkmaktadır. Tüm insanlığı yönlendiren bir evrensel ilkeler sistemi olduğunu savunan, bunun da temeline güzellik, adalet, erdem ve doğruluk değerlerini koyan idealist felsefe, düşünce sistemini söz konusu ahlaki değerlerin yer, zaman ve şartlar bakımından değişiklik arz etmediği fikri üzerine inşa edilmiştir. İdealist eğitim görüşü genel itibariyle bütün bir Ortaçağ fikir dünyasını etkilemiş, söz konusu aksiyolojik etkiden Ortaçağ ‘da kaleme alınan edebî mahsuller de nasibini almıştır. Bu bağlamda Doğu estetiğinin edebi muhitlerinde idealist felsefe ile hemen hemen aynı didaktik kaygıların öne sürdüğü hissî motivasyon ile nasihatnâme olarak bi linen edebî eserler yazılmıştır. Güvâhî’nin XVI. asırda kaleme aldığı Pend-nâme, nasihatnâme türünde olup eserin esas mahiyeti ise Anadolu coğrafyasının içtimâî hafızasında yer etmiş olan atasözlerinden hareketle ideal insan ve cemiyet tipolojisine nasıl erişileceğini didaktik bir üslubu benimsemek suretiyle, bir bütün oluşturarak ilkeler halinde sıralıyor olmasıdır. Bu çalışma, Güvâhî’nin XVI. asırda, nasihatnâme türünde, didaktik bir üslup ile kaleme aldığı Pend-nâme’sini, ihtiva ettiği değer odaklı ilkeler ve beslendiği fikrî referanslar bakımından idealizmin arz ettiği hususiyetlerle hangi mahiyette ilişkilendirilebileceğini saptamak ve bu suretle disiplinler arası bir incelemede bulunmak amacıyla hazırlanmıştır.