Klasik dönem likya mezar kabartmalarında ruh taşıyıcı olarak sirenler

Abstract

Abstract: The subject matter of this paper consists of the iconographic roots of the human-headed, bird- bodied figures that appear on some of the Lycian grave reliefs in the Classical Period. In total there are five human-headed bird-bodied figures on two monu- ments standing in the acropolis of Xanthos. One is Building F, the other is the pillar tomb termed the Harpy Monument. Researchers have connected these human-headed bird-bodied figures with the descripti- ons of Sirens that are recorded in Greek Mythology. According to the accepted understanding today, the figure depicting the Siren was transported from eastern art to the shores of the western Aegean, a consequence of the increasing maritime-trade relationship of Mediterranean and Aegean peoples. However, neither the root nor the religious affiliations of this image that is found in Lycian tomb depictions have been exami- ned in detail in studies concerning Sirens. This paper examines the origin of the Lycian Sirens and their status within the Lycian and Anatolian spiritual belief system, regarding both literary and archaeological evidence; with the aim of elucidating the presently obscure belief in the otherworld of the Lycian people.

Özet

Özet: Çalışmamızın konusunu Likya Klasik Dönem mezar kabartmaları üzerinde karşımıza çıkan insan başlı-kuş gövdeli figürlerin ikonografik kökeni oluş- turmaktadır. Ksanthos kenti akropolünde yer alan iki anıt üzerinde toplam beş adet insan başlı-kuş gövdeli figür bulunmaktadır. Bunlardan birisi F Anıtı, diğeri ise Harpy Anıtı olarak adlandırılan dikme mezardır. Araştırmacılar bu insan başlı-kuş gövdeli figürleri Hellen mitoslarındaki Siren adlandırmalarıyla özdeş- leştirmişlerdir. Tekil olarak sirenleri irdeleyen çalış- maların kabul edilen görüşlerince, Siren figürü Ege ve Akdeniz halklarının, denizcilik vasıtasıyla artan ticari ilişkilerinden dolayı doğu sanatından Egenin batı kı- yısına taşınmıştır. Ancak Likya mezar kabartmala- rında da karşımıza çıkan bu motifin inanç sistemin- deki yeri ve kökeni ayrıntılıca irdelenmemiştir. Bu bağlamda bu çalışmayla figürün kökeni, Likya ve Anadolu inanç sistemindeki yeri, antik kaynak ve arkeolojik veriler ışığında irdelenecek, aynı zamanda bilinmezlerle dolu Likyanın öte dünya inancına da ışık tutulmaya çalışılacaktır.