Values Education In First Reading Books: An Analysis In The Cultural Heritage Discourse

İlk Okuma Kitaplarında Değerler Eğitimi: Kültürel Miras Söylemi Etrafında Bir Analiz

Abstract

In recent years, values education attracts considerable attention in our country. Especially, in the formal education system values education attracts more interest. Therefore, teaching of many values is observed to have been mentioned differently in teaching programs. It is known that Turkish teaching programs, textbooks and literary works acquired for this purpose are important from the point of values education. In particular, children who start elementary school not only develop their capacity to comprehend literary works with literary works they read, but also they shape their value orientations. In this respect, it is necessary that the texts used in the first reading process should be sufficient in terms of value transmission as well as the narration features. In this study, the values in the works trying to improve the reading and comprehension competencies of the students for the first grade primary schools were examined. Hence, three travel books (Mehmet’in Gezi Anıları; in Ankara, İstanbul, and Dardanelles) were selected and examined with qualitative data analysis themes around cover areas, highlighted spaces, written and visual descriptions of spaces, and examples of activity. As a result of the study, it was seen that the elements used in visualization of the values such as city, identity and cultural heritage were effective in the works. However, various problems in the written depiction of these themes are underlined and discussed regarding the relation of these problems in the frame of childhood, cultural heritage and values education. Considering the developmental stage of children in terms of primary school, it has been mentioned that the problems in the presentation of historical and cultural heritage can lead to various problems in the value orientation of children and personality formation.

Özet

Değerler eğitimi son yıllarda ülkemizde ilgi görmektedir. Özellikle örgün eğitim sisteminde değerler eğitimi, daha fazla dikkat çekmektedir. Bu amaçla öğretim programlarında birçok değerin öğretiminden farklı şekillerde söz edildiği görülmektedir. Türkçe öğretim programları, ders kitapları ile bu amaçla kaleme alınmış edebi eserlerin değerler eğitimi noktasında önemli olduğu bilinmektedir. Özellikle ilkokula yeni başlayan çocuklar, okudukları edebi eserlerle bir taraftan okuduğunu anlama kapasitelerini geliştirmekte, bir taraftan da değer yönelimlerini şekillendirmektedirler. Dolayısıyla ilk okuma sürecinde kullanılan metinlerin anlatım özelliklerinin yanı sıra değer iletimi bakımından da yeterli olması gerekmektedir. Yukarıdaki kaygıdan hareketle bu çalışmada, ilkokul birinci sınıflara yönelik öğrencilerin okuma ve anlama yeterliklerini geliştirmeye çalışan eserlerde yer alan kültürel miras değerli ile bunu yansıtan belli şehirler tasvirleri incelenmeye çalışılmıştır. Amaçlı örneklem tekniğiyle çalışmada sadece belli illeri konu edinen eserlerin sunumuna odaklanılmış, ilçe, kasaba, belde gibi dar alanları konu edinen eserler dışarıda bırakılmıştır. Bu kapsamda örnek olarak üç gezi kitabı seçilmiş (Mehmet’in Gezi Anıları; Ankara’da, İstanbul’da, Çanakkale’de) ve nitel veri analizi ile kapak tasarımı, öne çıkarılan mekânlar, mekânların yazılı ve görsel tasviri, etkinlik örnekleri vb. başlıklar altında incelenmiştir. İnceleme sonucunda eserlerdeki kültürel miras öğelerinin görselleştirilmesinde kullanılan öğelerin etkili olduğu görülmüştür. Buna karşılık sözü edilen kültürel mirasla irtibatlı değerlerin yazılı tasvirinde çeşitli problemlerin olduğuna değinilmiş, bu problemler çocukluk dönemi değer yönelimleri ile değerler eğitimi ve bunların kültürel mirasla ilişkisi çerçevesinde tartışılmıştır. İlkokul öğrencilerinin içinde bulunduğu gelişim aşaması dikkate alındığında, tarihsel ve kültürel mirasın sunumundaki problemlerin çocukların değer yönelimlerinde, kişilik oluşumlarında çeşitli sorunlara yol açabileceğinin altı çizilmiştir.