Deception (Cheat- Fraud) Crimes and Penalties in Ottoman Penal Law

Osmanlı Ceza Hukukunda Hile (Aldatma- Dolandırıcılık) Suçları ve Cezaları

Abstract

Crimes in classical Islamic law books are classified as whetheror not their penalty was specified by law-maker and the crimes of had, retaliation, and ta‘zîr which draws attention to the type of crimes and penalties. Had crimes refer to penal sanctioning of which amount and condition were determined by human being and must be fulfilled as the right of Allah. Crime of retaliation takes place as the result of unfair attack committed against life and body integrity of individuals. If these crimes are committed deliberately, foreseen principal punishment is retaliation and this is determined by law-maker. Crimes of ta‘zîr mean the unlawful actions which do not have not any specified penal sanction by the law-maker, out of the crimes of had and retaliation, amount and execution were left to legislative power and its discretion was given to judge in some measures, violating the rights of Allah and servant. As deception (cheat- fraud) actions are dealt within crimes of ta’zir in Islamic penal law, it is also handled within crimes of ta’zir in Ottoman Penal Law in which Islamic law was substantially performed. Counterfeiting, forge a paper, and cheating actions about food materials of tradesman mostly form the crimes of deception in Ottoman law. As these type of crimes, which are mostly encountered in shopping acts, lead to the deception of people and violate the feeling of mutual trust, which is regarded as indispensable in commercial activities, and causing undeserved gain, corporal punishment, which is also a ta’zir punishment, is mostly executed to doers of this crime in Islamic penal law. However, as seen in fatwa journals, rule book articles, and court books, which are regarded as written sources of Ottoman penal law, various light-serious ta’zir sanctions are executed for doers who committed similar crimes by taking into consideration classification of crime, criminal and cases effective on crime. Various ta’zir sanctions, such as death for politics, amputation, penal servitude, prison, confinement in a fortress, shackles, beating, exposure, dismissing from profession, dismissal, capture and fine, are performed for criminals in Ottoman law practices.

Özet

Klasik fıkıh kitaplarında suçlar, şâri‘ tarafından cezası belirlenmiş olup olmadığı ve suçun çeşidini de dikkate alan had, kısas ve ta‘zîr suçları ve cezaları şeklinde tasnif edilmektedir. Had suçları Allah hakkı olarak yerine getirilmesi gereken, miktar ve keyfiyeti nasla belirlenmiş cezaî müeyyideleri ifade eder. Kısas suçu, şahısların hayat ve vücut bütünlüğüne karşı yapılan haksız saldırı sonucu oluşur. Bu suçlar kasten işlenirse öngörülen asli ceza kısastır ve bu şâri‘ tarafından belirlenmiştir. Ta‘zîr suçları, şâri‘ tarafından hakkında belirlenmiş bir ceza müeyyidesi olmayan, had ve kısas suçları dışında kalan, miktarı ve uygulaması yasama organına veya belli ölçüler dahilinde takdiri hakime bırakılmış Allah veya kul hakkını ihlal eden hukuka aykırı fiillere denir. Hile (aldatma-dolandırıcılık) eylemleri İslam ceza hukukunda ta‘zîr suçları kapsamında değerlendirildiği gibi İslam hukukunun büyük ölçüde tatbik edildiği Osmanlı ceza hukukunda da ta‘zîr suçları içerisinde değerlendirilmektedir. Osmanlı hukukunda hile suçlarını çoğunlukla kalpazanlık, sahte evrak düzenlemek ve esnafın yiyecek maddeleri ile alakalı aldatma eylemleri oluşturmaktadır. Çoğunlukla alışveriş işlemlerinde karşılaşılan bu suç tipleri insanların aldanmasına yol açtığı ve ticari faaliyetlerde olmazsa olmaz kabul edilen karşılıklı güven duygusunu zedelediği ve haksız kazançlara yol açtığı için İslam ceza hukukunda bu suçun faillerine çoğunlukla ta‘zîr cezası olan dayak cezası uygulanmaktadır. Ancak Osmanlı’da benzer suçları işleyen faillere, Osmanlı ceza hukukunun yazılı kaynakları kabul edilen fetva mecmuaları, kanunname maddeleri ve mahkeme defterlerinde gördüğümüz üzere suçun, suçlunun vasfı ve suça etkili olan haller de dikkate alınarak hafif- ağır çeşitli ta‘zîr yaptırımları uygulanmaktadır. Osmanlı hukuk uygulamalarında suçlulara siyaseten katl, organ kesme, kürek, hapis, kalebentlik, pranga, sürgün, dayak, teşhir, meslekten ihraç, azil, müsadere ve para cezaları gibi çeşitli ta‘zîr yaptırımları icra edilmektedir.