Tümce İşlemlemede Ne-Üyesi/Eklentisi Asimetrisi

Abstract

Bu çalışma, üyelerin eklentilerden daha hızlı işlemlendiğini belirten önermelerin ne-öbekleri için de Türkçe bağlamında geçerli olup olmadığını ortaya çıkartmayı amaçlayarak ne-öbeği içeren karmaşık tümcelerin işlemlenmesini inceler. Çalışmada iki göz-izleme deneyinde, bir ne-üyesi ve bir ne-eklentisi, diğer değişkenler olan iki farklı sözcük dizilişi ve iki tür yantümce eylemiyle (geçişli ve çift geçişli) birlikte kullanılmıştır. Neöbeğinin türünün karşılaştırılacak başlıca değişken olması için, her iki deneyde de aynı tür yantümce eylemleri ve aynı sözcük dizilişi tekrar kullanılmıştır. Çalışmanın genel sonucu ne-üyesinin ne-eklentisinden daha hızlı işlemlendiğini göstererek formal ve deneysel yaklaşımlar tarafından üye ve eklenti üzerine öne sürülen farklılığı destekler niteliktedir. Yantümce eyleminin altulamlama özelliklerinin üye sayısıyla eşleşmediği özel bir koşulda ise ne-eklentisi ne-üyesinden daha hızlı işlemlenmiştir. Bu da yer değiştiren ne-öbeklerinin lisanslanmasında eylem-odaklı bir yaklaşımı destekler niteliktedir

Özet

This study investigates the processing of complex sentences with wh-phrases trying to point out whether the proposals stating that arguments are processed easier than adjuncts work for wh-phrases in case of Turkish. A wh-argument and a wh-adjunct were used in two eye-tracking experiments with two word orders, and two embedded verb types as the variables. The orders and the type of the embedded verbs were the same in each experiment to provide the wh-phrase type to be the main variable to compare. The general outcome of the study showed that wh-argument was processed more quickly than wh-adjunct supporting the diversification proposed by both formal and experimental approaches in terms of argument adjunct distinction. In a particular condition, in which the subcategorization features of the embedded verb mismatched with the number of arguments, the processing of wh-adjunct was faster than wh-argument. This seems to support a verb-oriented approach in licensing the scrambled wh-phrases