Ali b. Ma’bed el-Mısrî’ye (ö. 218/833) Nispet Edilen Bir Hadis El Yazmasının İncelenmesi

Reviewing a Hadith Manuscript That Thought to Belong to Ali Ibn Ma’bad al-Misrī (d. 218/833)

Özet

Rakkalı olmakla birlikte asıl ilmi faaliyetlerini Mısır’da gerçekleştirmiş olan Hanefi âlim Ali b. Ma’bed b. Şeddâd er-Rakkî el-Mısrî (ö. 218/833) zamanımızda pek bilinmeyen bir muhaddis ve fakîhtir. Leys b. Sa’d (ö. 175/791), İsmail b. Ca’fer (ö. 180/796), İmam Muhammed eş-Şeybânî (ö. 189/805) Abdullah b. Vehb (ö. 197/813) gibi hocalardan ders alan Ali b. Ma’bed, aynı zamanda İmam Muhammed’in Câmi’u’l-kebîr ve Câmi’u’s-sağîr adlı eserlerinin de râvisidir. Kendisine nispet edilen tek eseri olan Kitâbu’t-tâ’at ve’l-ma’siye adlı kitabı da kayıp durumdadır. İşte bu araştırmamızda ona ait olduğunu düşündüğümüz, Cambridge Üniversitesi Kütüphanesi’nde “Mich.Pap.D.953” olarak kayıtlı bulunan bir papirüs üzerine yazılmış olan hadisleri değişik açılardan incelemeyi amaçladık. Söz konusu bu papirüsle N. Abbott’un Studies in Arabic literary papyri II adlı kitabında incelediği 13 numaralı papirüsün aynı eserin iki parçası olduğu sonucuna vardık. Bu bağlamda bu papirüsün söz konusu eserine mi ait yoksa, adını bilmediğimiz başka bir eserinin bir parçası mı olduğunu da araştırdık. Bir hadis cüzü/kitabı olarak doğrudan müellifi tarafından yazdırılmış olan bu eseri incelememiz hadis kitaplarının naklindeki güvenilirliğe de ışık tutacak niteliktedir. Amacımız bu çalışmayla bu yöndeki tartışmalara bir katkıda bulunmaktır.

Abstract

Ali ibn Ma’bad ibn Shaddâd al-Rakkī al-Misrī (d. 218/833), from Raqqa as a Hanafi scholar actualized the major scientific activities in Egypt is a little-known narrator and canonist in our day. Ali ibn Ma’bad took lessons from teachers such as al-Layth ibn Sa’d (d. 175/791), Ismāīl ibn Ja’far (d. 180/796), Muhammad al-Shaybānī (d. 189/805) and Abdullah ibn Wahb (d. 197/813). Moreover, he was the narrator of Imam Muhammad’s books entitled al-Jāmi al-Kabīr and al-Jāmi al-Saghīr. The book ‘Kitāb al-tā’at ve al-ma’siye’ that is the only text thought to belong to him has been missing. We aimed to analyze the hadiths that are written on a papyrus recorded as “Mich.Pap.D.953” in Cambridge University. We have concluded that the papyrus numbered 13 that N. Abbott scrutinized in his book called Studies in Arabic literary papyri II is the two parts of the same book. In this regard, we also researched whether this papyrus belongs to the book we’ve mentioned about. However, this papyrus might be a part of his other book that we do not know. The review of the book as a hadith fascicle that was directly written by the author will offer an insight to the reliability of narration of hadith books. The objective is to contribute to arguments in this aspect.

Anahtar kelimeler: Ali b. Ma’bed, Papiroloji, Kitâbu’t-Tâ’at ve’l-Ma’siye, Yazma Eser, Hadis Kitapla-rının Nakli, Mısır