Türk İşaret Dili’nde İlgi Tümceciklerini Belirleme Sorunsalı

Abstract

Bu çalışma Türk İşaret Dili’nde (TİD) ilgi tümceciklerinin söylem işlevlerinden ne derecede etkilendiklerini, Kubus’un araştırmasını (Kubus, 2016) genişleterek göstermeyi amaçlamaktadır. Kubus, analizinde TİD’de farklı ilgi tümcecikleri (içten başlı, dıştan başlı ve özgür ilgi tümceciği) ve farklı el-dışı hareketleri (gözleri kısarak bakmak, kaş kaldırma ve başın hafifçe sallanması) ile ayrıca, sık görülmese de, ele ait ilgi tümceciği belirticileri (tümcecik başı/sonu INDEX (IX), AYNI ve bunların farklı şekillerde birleşimleri) olduğunu tespit etmektedir. Çalışmamızda bu belirticilerin rekabet halinde olmalarının muhtemel sebepleri sıralanıp yukarıda bahsi geçen el-dışı hareketlerinin bürünsel/edimbilimsel mi yoksa sözdizimsel mi olduğu tartışılmakta ve TİD’deki ilgi tümceciklerinin doğasının en iyi söylem düzeyinde anlaşılabileceği önerilmektedir.

Özet

This paper aims to show to what degree relativization strategies in Turkish Sign Language (TİD) are influenced by discourse functions of relative clauses, extending Kubus’ study (Kubus, 2016). In his study, Kubus describes various relativization strategies (i.e. internally headed, externally headed and free relatives) and identifies non-manual (i.e. squint, brow raise or slight-headshake) and occasionally additional manual relativizers (i.e. clause initial/final index (IX), AYNI ‘same’ or different combinations of them). We outline possible reasons for the presence of these competing relative markers and discuss whether the above-mentioned non-manuals should be analyzed as prosodic/pragmatic or syntactic markers. We suggest that the nature of relative clauses in TİD can best be understood at the level of discourse.