Epistemik Açıdan Mantıksal Bilgi

Özet

İslam dünyasında kaleme alınan klasik mantık kitaplarının giriş kısmında bilgi tasavvur ve tasdik olarak iki kısma ayrılmaktadır. Bu ayrım yapılırken bilgi kelimesi mutlak bir şekilde zikredilmekte yanı sıra bir sıfat almamaktadır. Man-tıksal bilginin kapsamına içine giren tüm bilgiler tasavvur ve tasdik formu ile sı-nırlı olduğu için tasavvur ve tasdik türünden olmayan diğer bilgilerin varlığı mutlak bir şekilde bırakılan bu bilginin aslında belirli vasıflarla kayıtlı olmasını gerektirmektedir. İşte bu bilginin müteceddid veya husûlî bilgi olduğunu belir-ten literatürdeki ilk isimler Şihâbuddin Sühreverdî ile onun şârihî Kutbuddin Şîrâzi ve takipçileridir. Kutbuddin Şîrâzî bilgiyi husûlî ve hudûrî olmak üzere iki kısma ayırır. Ona göre tasavvur ve tasdik diye ikiye ayrılan bilgi husûlî bilgidir. Tanrı’nın bilgisi, mücerret varlıkların bilgisi ile insanın kendine ve nefsânî halle-rine ilişkin bilgisi hudûrî bilgi olup mantıksal bilginin tamamen dışındadır. Bu makalenin amacı mantıksal bilginin ne olduğunu belirleyen ilk metinleri tespit ederek metin içeriklerini tahlil etmektir.

Abstract

In the introduction of classical logic books written in the Islamic world, knowledge is divided into two parts as imagination and confirmation. While making this distinction, the word knowledge is mentioned in an abso-lute way, not taken an adjective. Since all the information included in the scope of the logical information is limited to the form of imagination and confirma-tion, the existence of other information that is not conceived by the imagina-tion and validity of the knowledge is left to be registered with certain charac-teristics. Here, the first names in the literature indicating that this knowledge is retaliatory or rational knowledge is Shihab al-Din Suhrawardi and his follow-ers Qutb al-Din Shirazi and his followers. Qutb al-Din Shirazi divides knowledge into two parts: rational and given. For him, encompassing knowledge as imagination and confirmation is rational knowledge. The knowledge of God, the knowledge of the absolute beings, the knowledge of man concerning his self and bodily states is given knowledge and completely except the logical knowledge. The aim of this article is to fix the first texts that determine what the logical information is and analyze their contents.