L'espace constitutionnel pan-europeen et mediterranee et nouvelle supra-nationalite

Abstract

L’article aborde les processus constitutionnels dans le basin RESUME méditerranéen sous l’optique du pan-européanisme constitutionnel. Il dépasse les clivages entre la sphère politique et le domaine économique d’une part et, entre le niveau national et le niveau supranational d’autre part. Une reflexion sur le constitutionnalisme supra-national nous invite également à développer une approche euro-méditerranéenne qui ne serait pas limitée par un regard du constitutionnalisme eurocentrique. En envisageant les défies et enjeux dus aux ressources énergétiques et au développement soutenable, l’article essaye de décrire la complexité des processus constitutionnels dans le basin méditerranéen. ABSTRACT The paper develops as a concluding report of the conference held at the University of Marmara on April 27th 2012. The conference aimed at considering the question of the constitutional transformation in Turkey, and first of all the process of approval of a new Constitution, within the context of the transitions, which are taking place within the countries in the Southern shores of Mediterranean, as well as with the significant constitutional questions posed by the European integration, especially in the framework of the present crisis of the public finances. In addressing such a task, the author points out a number of problem concerning: the universal value of the achievements of constitutionalism, the question of the values, the rule of law as a value. For what concerns the different contributions presented, constitutionalism and the rule of law appear achievements which, in the eyes of the contributors may not be set aside. The understanding of the rule of law as a value stems from the fact that, it is only through the structures expressed by the respect of human rights, the equilibrium between the constitutional powers, and sufficient jurisdictional guarantees, that rights may be considered as belonging to all and to each member of the societies. For this reason also laicity, which opens for an equal importance of each subject, may be consider as an important frame, within which values may be implemented and protected through law. The conference has been showing that all the countries looking at the Southern, at the Eastern and at the Northern shores of Mediterranean need to develop of significant progress in the field of the implementation of the values, as the reflexions concerning the deficit of solidarity have been showing. For this reason the author poses the problem on whether, as a synthesis of the day, it would not be worth considering the possibility of solution, which may go beyond the capabilities of the states alone. Taking into account the intrinsic interdependence of human actions, the support to the civil societies which may develop common actions addressed to the common good, starting from recovering the biosphere and to render communities self-sustained, may be an important approach. It would be indeed indispensable to overcome the conflict related to the control of the sources of energy and the world diffusion of an economy dissipating energies and raw materials and carrying with itself the dangers of hegemony and the risks of war. Such a challenge rests, for what concerns the Mediterranean as a center of relations, in a significant measure to the ability to the political forces in Turkey to permit the development of a transnational citizenship, based upon activities addressed to the common good. These activities may be related with recovering of the biosphere (for example in a parallel way, with respect to the “Great Green Wall” an initiative of African Union, which so far is showing encouraging results in Senegal, achieved with the support of civil society), developing local services such as the ones related to the production of renewable energies basing upon local skills, sustainable agriculture in symbioses with the nature and equitable trade among the cities. To enhance the economic importance of the new economic circulation, which may derive, may be possible only through an approach to the values, which may be consistent with the achievements of the constitutionalism, and may go beyond the deficits of value, which characterize at the present all the governments we considered. For this reasons the values embodied in the respect of the human rights, the laicity understood as openness, and the balanced power ought to be guarded as a common heritage, which developed throughout all the history of the cultures which coexist around Mediterranean. The awareness of such elements may be deciding for Turkish constitution makers, also to permit Turkey to play that role of model to which it is now called, and which may reshape around a reason based upon the respect of the person, all the European identity.

Özet

Bu rapor 27 Nisan 2012’de Marmara Üniversite’sinde gerçekleşti- rilen sempozyumun sentez raporudur. Sempozyum Türkiye’deki anaya- sal dönüşüm sorunu üzerinde düşünerek ve herşeyden önce yeni bir Anayasanın onaylanması sürecini Güney Akdeniz kıyı ülkelerinde söz konusu dönüşüm bağlamında ve aynı zamanda özellikle kamu maliyele- rinin içinde bulundukları mevcut krizde Avrupa’yla bütünleşme çerçeve- sinde sorulan önemli anayasal sorunlarla birlikte ele almayı hedefle- mektedir. Böyle bir görev çerçevesinde yazar ilgili bir çok soruna de- ğinmektedir: anayasalcılığın semerelerinin evrensel değeri, değerler so- runu, bir değer olarak hukuk devleti. Sunulan farklı tebliğlerde işlenen, anayasalcılık ile hukuk devletinin semereleri belirgin kılması, katılımcı- ların gözünde bir kenara atılacak bir konu değildir. Hukuk devletinin bir değer olarak anlaşılması insan haklarına saygı, anayasal erkler arasındaki denge ile yeterli hukuksal teminatlarda ifadesini bulan yapılar aracılı- ğıyla oluşan ber gerçekliktir. Bu haklar toplumun tek tek her bir üyesine ve tümüne ait haklardır. Bu nedenle her konuya ayni önemde açılan la- iklik de, değerlerin yerleştiği ve hukuk aracılığıyla korunduğu önemli bir çerçeve olarak değerlendirilebilir. Sempozyum Güney, Doğu ve Kuzey Akdeniz kıyılarındaki ülkelerin, dayanışma eksikliklerine ilişkin değer- lendirmelerin gösterdiği gibi, değerlerin yerleştirilmesi konusunda önemli bir gelişmeye ihtiyaç duyduklarını göstermektedir. Bu nedenle yazar günün sentezi olarak, tek başına devletlerin yeteneklerinin ötesine gidebilecek bir çözüm imkânı olarak değerlendirilmeye değer görülmese bile, sorunu ortaya koymaktadır. İnsan eylemlerinin kendine özgü içbağımlılıkları dikkate alındığında kamunun yararını hedefleyen – cankürenin iyileştirilmesinden başlayıp toplulukları kendi kendilerine yeterli olmaya götürecek- ortak eylemleri geliştirebilecek sivil toplum örgütlerinin desteklenmesi önemli bir yaklaşım olabilir. Enerji kaynakla- rının denetimi, enerji ve hammadde kaynaklarını israf eden bir ekonomi- nin dünya dağıtımı ile savaş risklerinin baskıcı tehlikelerini de berabe- rinde taşıyan uyuşmazlığın üstesinden gelmek gerçekten de kaçınılmaz olacaktır. Böylesi bir meydan okuma Türkiye’deki siyasi güçlere, genel yararı hedefleyen faaliyetlere dayalı uluslarüstü bir vatandaşlığı geliştir- mesini sağlayan önemli bir ölçüt sağlayarak Akdeniz’in bir ilişkiler merkezi olmasına ilişkin olarak kalmaktadır. Bu faaliyetler cankürenin iyileştirilmesi (ör. Buna paralel olarak, sivil toplum örgütlerinin deste- ğiyle tamamlanan Afrika Birliği’nin inisiyatifi “Yeşil Sed” şimdiye ka- dar Senegal’deki sonuçları teşvik ettiğini göstermektedir) yerel imkân- larla yenilenebilir enerjinin üretimi gibi yerel hizmetlerin geliştirilmesi ya da doğayla iç içe ve şehirler arasında adil ticarete önem veren kendine yeter ziraate ilişkin olabilir. Yeni ekonomik dolaşımın ekonomik öne- mini çoğaltmak yalnızca değerlere yaklaştıkça mümkün, anayasalcılığın semereleri ile dayanıklı olabilir. Değerlendirdiğimiz tüm hükümetlerde mevcut olduğu üzere değerlerin eksikliğinin ötesine gidebilir. Bu ne- denlerle değerler, insan haklarına saygıda, açıklık olarak anlaşılan laik- likte ve Akdeniz’in etrafında birlikte yaşayan kültürlerin tarihleriyle oluşmuş ortak bir miras olarak korunabilecek dengelenmiş iktidarda so- mutlaşmaktadır. Bunca unsura farkındalık Türk anayasakoyucusu için aynı zamanda davet edildiği model rolünü oynayabilmesini sağlamaya kesin bir karar vermesine yardımcı olabilir ki tüm Avrupa kimliği ancak kişi haklarına saygıya dayanan böyle bir nedenin etrafında şekillenebilir.