Journals / Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi / 2020 / Cilt: 22 - Sayı: 64
Determination of the Temporal Changes in Urban Fabric Morphology in Samsun Districts by Fractal Analysis
- Pages
- 81–95
- DOI
- —
Abstract
Determining the urban morphology and monitoring the temporal changes are of great importance in predicting possible changes in the future, taking necessary measures for sustainable urbanization, managerial decision making and planning. In this study; the spatio- temporal changes of urban fabric in 17 districts of the Samsun province were investigated by the integration of Geographic Information Systems (GIS) and fractal analysis. For this purpose; the spatial distribution of urban fabric was formed by the use of CORINE 2nd level land use/cover data of 1990 and 2012. Spatial changes were determined by the overlay and cross-tabulation analyzes and fractal analyzes were performed to investigate urban sprawl and spatial heterogeneity. Within the scope of the fractal analysis; fractal dimensions were calculated by the box counting method and the lacunarity indexes were calculated by the gliding box algorithm. In the period of 1990-2012, considering the changes in the area of urban fabric areas in 17 districts, it increased in 9, decreased in 6, not changed in and considering 9 districts with increased urban fabric areas, fractal dimension and lacunarity index increased in 6, fractal dimension and lacunarity index decreased in 1, fractal dimension increased and lacunarity index decreased in 1, and fractal dimension decreased and lacunarity index increased in 1. The study reveals that in addition to the changes in surface area, the determination of fragmentation/compactness with fractal dimension and the degree of heterogeneity/homogeneity with lacunarity index are very useful for analyzing the urban morphology and examining the changes.
Özet
Kent morfolojisinin belirlenmesi ve zamansal değişimlerin saptanması, gelecekteki muhtemel değişimlerin öngörülmesinde, sürdürülebilir kentleşme için gerekli tedbirlerin alınmasında, yönetsel kararların verilmesinde ve planlamada büyük bir önem taşımaktadır. Bu çalışmada; Samsun iline bağlı 17 ilçede kentsel dokunun mekânsal-zamansal değişimi Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve fraktal analizin entegrasyonuyla incelenmiştir. Bu amaçla; 1990 ve 2012 yıllarına ait CORINE 2. düzey arazi kullanımı/örtüsü verileri kullanılarak kentsel doku sınıfının mekânsal dağılımı oluşturulmuştur. Çakıştırma ve çapraz tablolama analizleri ile alansal değişimler belirlenmiş, kentsel yayılma ve mekânsal heterojenlik araştırmaları için fraktal analizler gerçekleştirilmiştir. Fraktal analiz kapsamında; kutu sayma yöntemiyle fraktal boyutlar, kayan kutular algoritmasıyla lakünarite indeksleri hesaplanmıştır. 1990-2012 periyodunda kentsel doku alanlarının 17 ilçenin 9’unda arttığı, 6’sında azaldığı, 2’sinde değişmediği; kentsel doku alanlarında artış olan 9 ilçenin 6’sında fraktal boyutun ve lakünarite indeksinin arttığı, 1’inde fraktal boyutun ve lakünarite indeksinin azaldığı, 1’inde fraktal boyut artarken lakünarite indeksinin azaldığı ve 1’inde ise fraktal boyut azalırken lakünarite indeksinin arttığı belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda; alansal değişimlere ilave olarak, fraktal boyut ile parçalanma/kompaktlaşma ve lakünarite indeksi ile heterojenlik/homojenlik derecesinin belirlenmesinin kent morfolojisinin incelenmesinde ve değişimlerin irdelenmesinde oldukça yararlı bilgiler sunduğu ortaya konulmuştur.