“TUHAF BİR ZULÜM”: RUMELİ COĞRAFYASINDA MÜSLÜMANLARA KARŞI BİR TAHKİR VE TAHRİK ARACI OLARAK DOMUZUN KULLANILMASI (1896-1908)

“A Strange Form of Cruelty”: Use of Pigs as a Means of Insulting and Provocation against Muslims in Rumelia (1896-1908)

Özet

XIX. yüzyılın sonları, Osmanlı Devleti’nin hâkimiyet sahası içerisinde yer alan birçok bölgede muhtelif nedenlerle ortaya çıkan isyanlara ve iç karışıklıklara şahit olmuştur. Özellikle Rumeli coğrafyasında başta Avusturya ve Rusya olmak üzere Büyük Güçler tarafından kışkırtılan farklı milliyetlere mensup gayrimüslim unsurların ekonomik, sosyal, siyasî ve dinî birtakım saiklerle karışıklıklar çıkarttıkları ve bu olaylar esnasında zaman zaman Müslüman halkla karşı karşıya geldikleri olmuştur. Bölgede karışıklık çıkarmak isteyenlerin başvurdukları en kestirme yollardan biri, dini unsurların kullanılarak tarafların birbirlerini tahkir ve tahrik etmesi olmuştur. Müslümanlara karşı kullanılan tahrik ve tahkir araçlarından biri domuz olmuştur. İslam dinince Müslümanların tüketmesi yasaklanan domuz, Müslümanlara ait mabetler ile çeşme ve su kuyularına et parçalarının ve başının bırakılması; bırakıldığı yerlerin duvarlarına kanıyla haç çizilmesi şeklindeki uygulamalarla Müslümanlara karşı bir aşağılama ve kışkırtma aracı olarak kullanılmıştır. Bu çalışmada 1896 yılından 1908 yılına kadar geçen süre zarfı içerisinde Rumeli coğrafyasında Müslümanları ve Hıristiyanları karşı karşıya getirmek amacıyla bir tahkir ve tahrik aracı olarak domuzun nasıl kullanıldığı ve çıkan olayların seyrinin nasıl geliştiği hakkında bilgiler verilerek birtakım değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract

The late 19th century witnessed revolts and internal disturbances for various reasons in many parts of the Ottoman-ruled lands. In particular, non-Muslim subjects of various nationalities in Rumelia, encouraged by Austria and Russia and the other Great Powers, caused disturbances for various economic, social, political and religious reasons that sometimes brought them into conflict with the Muslim population. One of the easiest means of inciting enmity with the Muslim population was through the use of religious elements to provoke and insult the other side, with the use of pigs being one such means of provocation and insulting. Pigs were slaughtered in mosques; pork or pigs’ heads slaughtered elsewhere were left in mosques or by the fountains used by Muslims; and pigs’ blood was used to paint crosses on the walls of places with religious meaning as a means of provocation and insulting, taking advantage of the fact that Islam forbids the consumption of pork. This study examines the use of pigs in Rumelia from 1896 to 1908 as a means of provocation and insulting to create enmity between Muslims and Christians, providing an account of how such events unfolded, and makes some observations.