SİYASETİN ÜRETİCİSİ VE İKTİSADİ GELİRİN TÜKETİCİSİ, PAYİTAHT İSTANBUL’A GÖÇÜN MEN’İ (1742-1842)

Producer of Politics and Consumers of Economic Revenues, Prohibition of Migration to the Capital City of Istanbul (1742-1842)

Özet

Göç; öngörülebilir hayata ilişkin endişelerin ve kaygıların etkisini teskin ve telafi etmek amacıyla nüfusun yatay hareketi sonucu ortaya çıkan bir süreçtir. “Tebdil-i mekânda ferah vardır” darb-ı meseli bu tespitin kadim bir tezahürüdür. Ancak böyle bir tespite meydan veren göçmenlerin hareketliliği, sosyo-politik ve sosyo-ekonomik sabite ve parametrelerin yeniden tanımlandırılmasını talep ettiği için düzen kurucular tarafından pek tasvip edilmezler. Bahse konu sürecin muhataplarından biri de Payitaht İstanbul özelinde Osmanlı Devleti’dir. Kendisini öteki gören bir coğrafyada kurulan Osmanlı Devleti, mevcudiyetinin tahaffuzu ve tahkimi için nüfus hareketlerini doğrudan ve dolaylı müdahaleler ile koordine etmiştir. Umur-ı devlete ilişkin prosedürün planlanıp ve pratiğe edildiği payitaht İstanbul’un mükellefiyetlerine halel gelmesini önlemek maksadıyla da şehrin mevcut nüfusunu ve şehre göç etmekte olan nüfusun kontrolünü gündemde tutmuştur.

Abstract

Migration; it is a process that occurs as a result of the transmigrate of the population in order to compensate and pacify for the effects of worry and concerns about the foreseeable life. “There is relief to change the place”, the proverb is an ancient manifestation of this determination. However, because the mobility of the population demands to redefine of the socio-political and socio-economic constants and the parameters, migration are hardly approved by the administrators. One of the interlocutors of the mentioned process is the Ottoman State in the case of Istanbul. The Ottoman Empire, which was established in a geography that viewed itself as the other, coordinated the population movements with direct and indirect interventions for the preservation and fortification of its existence. In order to prevent damage to the responsibilities of the capital city, where the procedure for state affairs was planned and implemented, the current population of the city and the control of the population migrating to the city were kept on the agenda.