Spatial Frames of Reference and an Investigation of Their Representations in Turkish

Uzamsal Referans Çerçeveleri ve Türkçedeki Görünümleri Üzerine Bir İnceleme

Abstract

This study was carried out to answer what kind of representations in Turkish could be obtained on spatial frames of reference. In the experiment which was conducted to determine spatial frames of reference used in Turkish, four different production tasks consisting of two object arrangements which indicate localization were done by total 80 participants 40 of whom were female and 40 of whom were male. This study presents a discussion based on the data which were obtained from the production tasks by the participants. The first highlighted finding of this study is that intrinsic and relative frames of reference are used to convey the relation of localization between two objects in Turkish. On the other hand, the features of objects which are figure and ground affect directly the selection of spatial frames of reference in Turkish is the other finding of this study. So much so that frequency of their usage varies according to the features of objects which are figure and ground and their arrangements. It was determined that gender was not variable in the selection of spatial frames of reference within the scope of research questions of this study. Besides that, there was not a significant difference in terms of relative frame of reference usage between the participants from social science and physical science, tendency of intrinsic frame of reference usage was higher in the participants from physical science.

Özet

Bu çalışma uzamsal referans çerçeveleri üzerine Türkçeden bakıldığında ne tür görünümlere erişilebileceği sorusundan hareketle yapılmıştır. Türkçe için kullanılan uzamsal referans çerçevelerini tespit etmek amacıyla gerçekleştirilen uygulamada, konumlanış ilişkisi aktaran ikili nesne düzenlemelerinden oluşan dört farklı üretim görevi (production task) 40 kadın ve 40 erkek olmak üzere toplam 80 katılımcı tarafından yerine getirilmiştir. Çalışma, bu uygulamada katılımcıların yerine getirdiği üretim görevlerinden elde edilen verilere dayalı bir tartışma sunmaktadır. Çalışmanın öne çıkardığı bulguların ilki Türkçede iki nesne arasındaki konumlanış ilişkisini aktarmak amacıyla içsel (intrinsic) ve göreli (relative) referans çerçevelerinin kullanılıyor oluşudur. Öte yandan, konumlanan ile konumlayan olan nesnelerin özelliklerinin uzamsal referans çerçevesi seçimini Türkçede de doğrudan etkilemekte olduğu çalışmanın bir diğer bulgusunu oluşturmuştur. Öyle ki, kullanım sıklıkları, konumlanan ve konumlayan olan nesnelerin özelliklerine göre ve nesne düzenlemelerine göre farklılık göstermektedir. Bu çalışmanın araştırma soruları çerçevesinde cinsiyetin uzamsal referans çerçevesi seçiminde bir değişken olmadığı saptanmıştır. Bunun yanında fen bilimleri ile sosyal bilimlerden gelen katılımcılar arasında göreli referans çerçevesi kullanımı açısından anlamlı bir fark olmazken içsel referans çerçevesi kullanma eğilimi fen bilimlerinden gelen katılımcılarda daha fazladır