Journals / Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2017 / Cilt: 41 - Sayı: 1
Legends of four khalifa and advices to Rafizi: Menkabet-i Çehâr-Yâr-i Kibâr
- Pages
- 1–43
- DOI
- —
Abstract
The legend type works that covers the lifestyle and merits of religious scholars and historical personages have been reported frequently in Classical Turkish Literature. The highest ranked personages after Prophet Muhammad are Abu Bakr, Umar, ‘Uthman, and ‘Ali who are known as “the four khalifa”. In Classical Turkish Literatures, especially in diwan and mathnawi, the four khalifa are exalted for their righteousness, fairness, modesty, and wisdom and bravery, respectively. Menkabet-i Çehâr-Yâr-i Kibâr forecasted that it belongs to a poet who is named Ismail is one of the literal pieces written related to lifestyle and quality of the four khalifa. Ismail, whom there is not any information about his life, wrote this work to tell the stories related to the legends of the four khalifa, and to criticize negative ideas of Rafizi on the first three of them. The poet emphasized that the love raised for ‘Ali should not create hatred for the others. In the mathnawi written in the form of poetry, merits of each khalifa were mentioned and strived to explain that the claims of Rafizi about them are wrong. This article inform about legend style works; after examining the Menkabet-i Çehâr-Yâr-i Kibâr in terms of form and content, the text of the work and the translation of the prose to contemporary Turkish are presented.
Özet
Din büyükleri ve tarihî şahsiyetlerin hayat ve faziletlerinin anlatıldığı menkıbe türü eserlere Klasik Türk edebiyatında sıklıkla rastlanılmaktadır. İslâm tarihinde Hz. Muhammed’den sonra en önemli şahsiyetler “dört halife” olarak da bilinen Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali’dir. Klâsik Türk edebiyatı metinlerinde, özellikle divan ve mesnevilerde Hz. Muhammed’den sonra dört halifenin övgüsü yapılmış; sadâkat, adalet, hayâ, ilim ve cesaret gibi vasıfları övülmüştür. Dört halifenin hayatı ve fazileti çevresinde yazılan eserlerden biri İsmail adlı bir şaire ait olduğu tahmin edilen Menkabet-i Çehâr-Yâr-i Kibâr’dır. Hayatıyla ilgili bir bilgi tespit edilemeyen İsmail, bu eserini dört halifeye dair bazı menkıbeleri anlatmak ve Rafizîlerin ilk üç halife hakkındaki olumsuz düşüncelerini tenkit etmek için kaleme almıştır. Şair, Hz. Ali’ye beslenen sevginin diğer halifeler hakkında menfî kanaatler oluşturmaması gerektiğini belirtmiştir. Mesnevi nazım şekliyle kaleme alınan eserde her bir halifenin faziletlerinden bahsedilmiş ve Rafizîlerin onlar hakkındaki iddialarının yanlış olduğu izah edilmeye çalışılmıştır. Bu makalede, menkıbe türü hakkında bilgi verilmiş; Menkabet-i Çehâr-Yâr-i Kibâr şekil ve muhteva yönünden incelendikten sonra, eserin metni ve günümüz Türkçesiyle nesre çevirisi sunulmuştur.