Küllüoba'da Erken Tunç Çağı III Döneminde Kalınlaştırılmış Dudaklı (Bead-rim) Kâselerin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

Abstract

The beginnings of the Transitional Period into the MBA, we can speak of a discontinuity which can be defined as a "breaking point" in terms of cultural development: while inland western Anatolia was earlier an integral part of western Anatolia, the area appears to have become culturally and -most probably politically- aligned with Central Anatolia. This new period, called "Übergangsperiode" by W.Orthmann, is characterized particularly by a new type of pottery and spans 300 years from the middle of the EB III (ca. 2200 bc) up until the beginning of the Assyrian Colony Period. Küllüoba is the only excavation site in inland western Anatolia at which the Transitional Period into the MBA has been extensively investigated. This period, comprising 5 phases (IIE-IIA) at Küllüoba, has been treated in two stages: a Proto-Transitional Period and a Transitional Period. The most diagnostic material group of the Transitional Period is the pottery. The beadrim bowl is the most characteristic form for this period. All these findings lead to the conclusion that the Transitional Pottery appeared first in the Proto-Transitional Period in the Phyrigian Cultural Region, spreading from there into the Kızılırmak bend and eventually as far as the Central Black Sea Region in the North and the Konya Region in the South.

Özet

Orta Tunç Çağı'na Geçiş Dönemi'nin başlarında, kültürel gelişim bağlamında, adeta 'kırılma noktası' olarak nitelendirilebilecek önemli bir değişiklikten söz edilebilir: İç batı Anadolu'nun kuzey kesimi daha önce Batı Anadolu'nun bir parçasıyken, bu dönemde Orta Anadolu'nun kuzey kesiminde ortaya çıkan olası yeni bir kültürel/politik oluşumun ayrılmaz bir parçası olur. Bu yeni oluşum, özellikle yeni bir çanak çömlek grubu ile karakterize olur. İşte Orta Anadolu'da, ETÇ III ortalarından (MÖ 2200) Assur Ticaret Kolonileri Dönemi'nin başına kadar olan yaklaşık 300 yıllık bu süreç W. Orthmann tarafından (Übergangsperiode) olarak adlandırılmıştır. Küllüoba yerleşmesi, iç batı Anadolu'da Orta Tunç Çağı'na Geçiş Dönemi'nin en kapsamlı araştırıldığı tek yerleşim yeri konumundadır. Beş mimari evre içeren (IIE-IIA) OTÇ'ye Geçiş Dönemi, "Öncü Geçiş Dönemi" ve "Geçiş Dönemi" olarak iki aşamada incelenmiştir. OTÇ'ye Geçiş Dönemi'nin tanımlanmasında en belirleyici malzeme çanak çömlektir. Bu grup içindeki "Kalınlaştırılmış Dudaklı Kâseler" (Bead- rim bowl) dönem için en karakteristik ve en önemli formu oluşturur. Bütün bunlar bize Orta Tunç Çağı'na Geçiş Dönemi çanak çömleğinin ilk olarak "Öncü Geçiş Dönemi" olarak tanımladığımız aşamada, Frigya Kültür Bölgesi içinde şekillendiğini ve zamanla önce Kızılırmak Kavsi'nin içine ve daha sonra da kuzeyde Orta Karadeniz Bölgesi'ne ve güneyde de Kızılırmak Kavsi'nin dışına ve Konya Ovası'na kadar yayıldığı izlenimini vermektedir.