The Adventure of Phenomenology in Turkey

Abstract

Focused on the evolution of phenomenology in Turkey, this study covers a range of issues such as the progress of this course, Turkish philosophers’ perception of phe-nomenology, the debated position of a phenomenological tradition in Turkey and the availability of original works pursued in this field. In chronological order, the first studies on phenomenology in Turkey and their contents, the works of philosophers who address phenomenology at an advanced level and finally the kind of studies produced by current Turkish academics on phenomenology, are reviewed. The conclusion demonstrates that despite a parallel course to the initial process of phenomenology in Turkey, only a few books, about twenty articles and small-scale translations summarize all academic output on the issue. Considering the lack of the translations of even Husseri’s foundational books, it is possible to claim that this result is hardly sufficient.

Özet

Fenomenolojinin Türkiye serüvenine odaklanmış olan bu çalışma, başlangıçtan günümüze söz konusu serüveninin ne şekilde cereyan ettiği, Türk felsefecilerinin fenomenolojiyi nasıl alımladıkları, fenomenoloji bağlamında Türkiye’de fenomenolojik diye nitelenebilecek bir geleneğin teşekkül edip etmediği, fenomenolojiye dair tasviri olanın ötesine geçebilecek özgün çalışmaların yapılıp yapılmadığı gibi sorulara odaklanmıştır. Bu bağlamda, öncelikle kronolojik bir perspektifte olmak üzere, “İlk Yönelimler ve Fenomenolojinin Türkiye Serüveninin Başlangıcı” başlı- ğında Türkiye’de fenomenolojiye yönelik ilk çalışmalar ve söz konusu çalışmaların nasıl bir muhtevaya sahip oldukları ele alınmış, daha sonra, “Fenomenolojinin Türkiye Serüveninin Tekâmülü (Telif Çalışmalar Dönemi)” başlığında bizzat fenomenolojiye dair kitap düzeyinde çalışma ortaya koymuş olan felsefecilerin çalışmaları tanıtılmış, son olarak ise “Günümüz Türk Felsefesinde Fenomenolojinin Konumu ve Fenomenolojiye Dair Yapılan Çalışmalar” başlığında günümüz Türk akademisinde fenomenolojiye dair ne tür çalışmaların kaleme alınmış olduğu incelenmiştir. Çalışmanın ulaşmış olduğu sonuç bağlamında ifade edildiğinde, Türk felsefesinde fenomenolojiye yönelik adeta fenomenolojinin başlangıç dönemiyle paralellik arz eden bir yöneliş olmakla birlikte, ortaya konulan çalışmaların yekûnu birkaç kitap, 20 kadar makale ve küçük çaplı çevirilerden müteşekkil olmuştur. Kuşkusuz fenomenolojinin Türkiye’deki alımlanması açısından son derece önemli olmakla birlikte, özellikle Husserl’in temel kitaplarının dahi Türkçeye çevrilmediği dikkate alındığında, bu çalışmaların yeterli olduğunu söylemek mümkün değildir.

Keywords: Fenomenoloji, Husserl, Türkiye’de fenomenoloji, Başkasının beni, Fenomenolojide maddesel nesne, Fenomenoloji ve mantık