Philanthropic Capitalism and Health Care Organization in the Early Republican Period: The Role of the Rockefeller Foundation

Hayırsever Kapitalizmi ve Erken Cumhuriyet Döneminde Sağlık Hizmetlerinin Örgütlenmesi: Rockefeller Vakfının Rolü

Abstract

This paper examines activities of the Rockefeller Foundation, one of the world's largest philanthropic organizations, in the field of health during the first half of 20th century in Turkey. In relation to American philanthropy, it discusses unique historical context, activities and results of the Foundation’s interest towards Turkey. It is analyzed how programs of the Foundation covering public health institutions, health centers, medical training and medical researches supported with financial mechanisms functions within macro context of restructuring health services in Turkey, especially during the period between two world wars. In the paper, it is put forward that the Foundation’s interests towards Turkey went beyond philanthropic goals and carries economic, political and cultural values.

Özet

Bu çalışma, dünyanın en büyük hayırsever örgütlerinden biri olan Rockefeller Vakfı’nın 20 nci yüzyılın ilk yarısında Türkiye’de sağlık alanındaki faaliyetlerini incelemektedir. Çalışma, Amerikan hayırseverliği ile ilişkili olarak Vakfın Türkiye’ye yönelik ilgisinin özgün tarihsel bağlamını, faaliyetlerini ve sonuçlarını tartışmaktadır. Vakfın özellikle iki dünya savaş arası dönemde hıfzıssıhha kurumları, sıhhat merkezleri, tıp eğitimi ve tıbbi araştırmaları kapsayan ve finansal mekanizmalarla desteklenen programları ile Türkiye’de sağlık hizmetlerinin yeniden yapılandırılmasının makro bağlamı içinde nasıl bir işlev gördüğü analiz edilmektedir. Çalışmada Türkiye’ye yönelik olarak Vakfın ilgisinin hayırseverlik hedeflerinin ötesine uzanarak ekonomik, siyasi ve kültürel değerlerle yüklü olduğu ileri sürülmektedir.