ÖĞRETMEN-ÖĞRENCİ ETKİLEŞİMİNDE KÜLTÜREL FARKLILIKLARIN BAŞARIDAKİ EŞİTSİZLİKLERİ ÜRETMEDEKİ ETKİSİ (HAKKÂRİ/YÜKSEKOVA ÖRNEĞİ)

The Impact Of The Cultural Differences In The Interaction Between Teachers And Students On The Generation Of Inequalities In Success (The Example Of Hakkari / Yüksekova)

Özet

Eğitim programlarının oluşturulması sürecinde sosyal kökenlerin göz ardı edilmesi ve çokkültürlü eğitim modellerinin referans olarak alınmaması hem eğitimdeki başarısızlıkları tetikleyerek fırsat eşitliği ilkesini gölgede bırakmakta hem de mevcut toplumsal eşitsizliklerin süregelmesine neden olmaktadır. Literatürde "kültürel farklılıklar" kuramı olarak ifade edilen bu bakış açısına göre öğrencilerin eğitimdeki başarısızlıkları kültürel yoksunluktan değil, egemen kültürden farklı bir kültüre sahip olmalarından kaynaklanır. Bu çalışma, kültürel farklılıkların başarıdaki eşitsizlikleri belirleyen bir etken olup olmadığını, sürecin aktörleri diğer bir deyişle süreci deneyimleyen ve gözlemleyen öğretmenler üzerinden ele almaktadır. Bu amaç doğrultusunda Hakkâri/Yüksekova’da görev yapan 17 öğretmenle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Sonuç olarak öğretmenler, eğitim sisteminden (sık sık öğretmen değişmesi, öğretmen açığı, mesleki tecrübe eksikliği, materyal yetersizliği ve imkânların sınırlılığı gibi) ve toplumsal yapıdan (ataerkil düzen, cinsiyet ayrımcılığı, çokeşlilik ve kalabalık hanelere sahip olma gibi) kaynaklanan sorunların yanı sıra dil ve etnik aidiyet farklılığının da bir kültürel farklılık olarak öğrencinin eğitim başarısını etkilediğini ifade etmiştir.

Abstract

Overlooking social roots and failing to take multi-cultural programmes of education as a reference during the process of establishing programmes of education, both eclipses the principle of equal opportunities by triggering the failures in education and causes the existing social inequalities to continue. According to this point of view, which is expressed as the theory of “cultural differences” in the literature, the lack of success of students in education results not from cultural deprivation, but from possessing a culture that is different to the dominant culture. This study discusses the matter of whether cultural differences are a factor which determine the inequalities in success, through the actors of the process – in other words, the teachers who experience and observe the process. The sample selected in line with this aim is Hakkari /Yüksekova. In depth interviews have been held with 17 teachers within this scope. The data which was obtained has been analysed with the method of content analysis. As a result, the teachers have stated that differences in language and ethnic identity also affect the success of students in education, as cultural differences, alongside the issues arising from the education system (such as the frequent change of teachers, the deficiency of teachers, the lack of professional experience, the lack of materials and the limited opportunities) and the social structure (such as the patriarchal social order, gender discrimination, polygamy and having crowded households).