(THE DISCUSSION OF CONSTITUENT POWER UNDER THE 1921 CONSTITUTION)

H 1921 TEŞKİLÂTI ESASİYE KANUNU ÇERÇEVESİNDE KURUCU İKTİDAR TARTIŞMASI

Abstract

During the first era of the Grand National Assembly of Turkey, which represents a significant milestone for the Turkish-Ottoman constitutional developments, on one hand the Independence War was taking place and on the other hand, the constitutional principles of the new Republic of Turkey, the Republic were being manifested which would be established instead of the Ottoman Empire. The most significant development in the institutional framework concerning Turkish Public Law, is the establishment of the Grand National Assembly of Turkey, which was established based to the independence principle to realise the establishment and the national sovereignty. The struggle for independence, which could be assumed to have started from the First World War, achieved a legitimate and legal ground under the leadership of the Turkish Grand National Assembly and its Government. The constitutional decisions and principles regarding the independence and the establishment which were developed under the influence of many different dynamics during this extraordinary process were first embodied in the Constitution of 1921. Therefore, the Constitution of 1921, adopted by the first GNAT, constitutes the culmination of important constitutional documents and events which were adopted before itself in the process of independence. The GNAT adopted the Constitution of 1921, the first constitution of the republic, as an assembly with extraordinary powers. The Constitution of 1921 represents an important breakthrough, disengagement and revolution in concerning the Ottoman-Turkish constitutional developments. In this article, principally, the constituent nature of the power institutionalised in the Turkish Grand National Assembly by the constitutional developments before and after the establishment of institutional identity will be discussed. In this context, the constitutional dynamics behind the Constitution of 1921 and the direction of this dynamic will be evaluated with its extant effects.

Özet

Osmanlı-Türk anayasa gelişmeleri içerisinde önemli bir dönüm noktasını oluşturan Birinci Meclis döneminde, bir yandan bağımsızlık savaşı verilirken bir yandan da artık fiilen varolmayan Osmanlı Devleti’nin yerine kurulacak olan yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş esasları ortaya konulmuştur. Türk Kamu Hukuku açısından kurumsal çerçevede yaşanan en önemli gelişme, milli egemenlik ilkesi temelinde kurtuluşu ve kuruluşu gerçekleştirmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılmasıdır. Birinci Dünya Savaşı’ndan başlatabileceğimiz kurtuluş mücadelesi, TBMM ve Hükümeti önderliğinde meşru ve hukuki bir zeminde zafere ulaşmıştır. Bu olağanüstü süreçte çok farklı dinamiklerin etkisinde gelişen kurtuluş ve kuruluşa ilişkin anayasal kararlar ve ilkeler, anayasa statüsünde ilk defa 1921 Teşkilâtı Esasiye Kanunu’nda somutlaşmıştır. Bu nedenle Birinci TBMM tarafından kabul edilen 1921 Teşkilâtı Esasiye Kanunu, kurtuluş sürecinde kendisinden önce kabul edilen önemli anayasal belgelerin ve olayların doruk noktasını oluşturur. TBMM, olağanüstü yetkileri haiz bir meclis sıfatıyla Cumhuriyetin ilk anayasası olan 1921 Teşkilâtı Esasiye Kanununu kabul etmiştir. 1921 Teşkilâtı Esasiye Kanunu, Osmanlı-Türk anayasal gelişmeleri bakımından da önemli bir ileri atılımı, kopuşu, bir devrimi ifade etmektedir. Bu çalışmada öncelikli olarak TBMM’de kurumsallaşan iktidarın kurucu niteliği, kurumsal kimlik kazanmadan önceki ve sonraki anayasal gelişmelerle birlikte ele alınacaktır. Bu çerçevede 1921 Teşkilâtı Esasiye Kanunu’nun arkasındaki anayasal dinamik ve bu dinamiğin yönü, günümüze uzanan etkisiyle değerlendirilmeye çalışılacaktır.