Dergiler / Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2017 / Cilt: 19 - Sayı: 35
SAHABE ve TABİUNUN RİVAYETTE KULLANDIĞI LAFIZLAR BAĞLAMINDA SÜNNETİN KAPSAMI TARTIŞMASI
- Sayfa
- 27–48
- DOI
- —
Özet
Modern dönemde çeşitli araştırmalara konu olan sünnet kelimesinin kapsamı meselesi klasik usul eserlerinde de belli bir çerçevede ele alınmıştır. Bu eserlerde sünnetin kapsamı konusu genellikle sahâbe ve tâbiûnun rivayette kullandığı bazı lafızlarla bağlantılı olarak incelenmiştir. Mutlak sünnet, emir ve nehiy lafızlarının kullanıldığı bu tür rivayetlerin değerlendirilmesi konusunda ulemâ arasında ihtilaf bulunmaktadır. Cumhur ulema bu lafızlarla yapılan rivayetlerin Hz. Peygamber’e dayanan merfû bir rivayet olduğu kanaatindeyken çoğunluğunu Hanefî usulcülerin oluşturduğu bazı âlimler bu görüşe muhaliftir. Serd edilen deliller incelendiğinde aslında iki grup arasındaki temel farkın sahâbenin rivayetteki genel tavrı ile ilgili varsayımlarına dayandığı görülmektedir. Ayrıca usulcülerin, sahâbe kavlinin delil olarak kabul edilmesine yönelik anlayışlarının, sünnetin kapsamına sahabeyi dâhil etme hususundaki görüşlerine yön verdiği de göz önünde bulundurulmalıdır. İlgili lafızların farklı değerlendirilmesi, mezheplerin bu tür rivayetlerin delil olarak kullanıldığı konularda verdiği hükümlere önemli ölçüde etki etmiştir. Bu meselede yapılan tartışmalar göz önünde bulundurulduğunda mezkûr lafızların yer aldığı rivayetlerin değerlendirilmesinde birtakım karinelerin dikkate alınmasının, daha isabetli bir karara varılması açısından önem arz ettiği anlaşılmaktadır.
Abstract
The issue of the word sunnah’s content that is the subject to various researches in the modern period also has been discussed in the classical methodology books in a certain frame. The subject of sunnah’s content has been usually discussed in these books in connection with some forms used by companions and successors in the narrations. There is a conflict among the scholars about how to understand these narrations which used inside it absolute sunnah, amr and nahi words. Most of the scholars think that these narrations are like the elevated hadithwhile a group of scholars whose majority was occurred by Hanafi jurists opposed this opinion. When the evidences are examined, it seems that the main difference between them is their assumption about companions’ general attitude in the transmission. In addition, it should be taken into consideration that jurists’ understandings about accepting the companions’ words as evidence lead to their opinion about involving companions in sunnah. The different evaluations of these words have had a significant impact on provisions given by the sects in certain issues. When these discussions are taken into consideration it is understood that considering some clues is important for reaching the most accurate result.