MİLLİ MÜCADELE’DEN LOZAN’A ANKARA HÜKÜMETİ VE FRANSIZ OKULLARI (1919-1922)

Ankara Government and French Schools from National Struggle to Lausanne (1919-1922)

Özet

Bu makale, Mondros Mütarekesi’nden Lozan Barış Konferansı’na uzanan siyasal süreçte, Fransız okullarının Türkiye’deki serüvenini ele almaktadır. 20 Ekim 1921 tarihli Ankara Anlaşması’na dek Fransız okulları, milliyetçi Ankara hükümeti ile işgalci Fransız yönetimi arasında yaşanan sıcak savaşın etkisi altında kalmıştır. Anlaşmanın ardından ise, bu okulların statüsü için verilen hukuki ve diplomatik mücadele ön plana çıkmıştır. Mütareke Türkiyesi’nin iki hükümetli siyasi yapısı, yabancı okullara karşı iki farklı politik yaklaşımın doğmasına yol açmıştır. Ankara hükümeti, İstanbul hükümetinin aksine, yabancı okulların 1914 öncesinde Osmanlı eğitim sistemi içinde elde etmiş olduğu ayrıcalıklı statüyü kabul etmemiş, bu okullara Türk mevzuatının uygulanması doğrultusunda baskı yapmıştır. Onun bu politikasının merkezinde, 1915 tarihli Mekâtib-i Hususiye Talimatnamesi yer alıyordu. Ankara’nın söz konusu talimatnameyi uygulama yönünde gösterdiği kararlılık, 1922 yılından itibaren Paris ile arasında bir anlaşmazlığın doğmasına yol açmıştır. Bu makalede, Türkiye’deki Fransız okullarının hukuki statüsü için Ankara ile Paris arasında verilen siyasi ve diplomatik mücadele konu edilmektedir.

Abstract

This article tackles the adventure of French schools in Turkey from Mondros Armistice to Lausanne Peace Conference. Until the Ankara Agreement of 20 October 1921, the French schools remained under the influence of the hot war between the nationalist Ankara government and the occupying French administration. In the Armistice period, the two governmental political structure of Turkey has led to the emergence of two different political approaches towards foreign schools. Unlike the İstanbul government, the Ankara government did not accept the privileged status of foreign schools in the Ottoman Education System before 1914, and pressured these schools to implement Turkish legislation. There was the Private School’s Regulation dated 1915 at the center of this policy. The determination to implement this regulation led to the emergence of a conflict between Ankara and Paris from 1922 onwards. In this study, the struggle between Ankara and Paris for the legal status of French schools in Turkey is mentioned.