Land suitability analysis of main crop soybean (glycine max L. merrill) cultivation in Turkey through the multi criteria decision making method

Türkiye'de ana ürün olarak yetiştirilecek soyanın (glycine max L.merrill) çok kriterli karar verme yöntemiyle arazi uygunluk analizinin yapılması

Abstract

Maximum productivity and quality in agricultural lands could only be possible through choosing suitable lands for the crops to be cultivated. Suitable land concept encompasses a number of elements including soil, topography and climate. Methods involving the evaluation of all these factors bring about successful land planning. Multi criteria decision making method is one of those methods.Within this framework, the most suitable lands for main crop soya cultivation was assessed using “multi criteria decision making method” by considering soil, topography and climate criteria, within which Analytical Hierarchy Process (AHP) technique was employed in determining the weighted impact of each criterion. Besides, by employing another multi criteria decision method, the Weighted Linear Combination (WLC) method, land suitability classes where the main crop soya can be cultivated, were determined. According to those assessments, 22.34 % of the study area corresponding to total 17 435 102.53 hectare is very and medium suitable for soya cultivation, about 15.56 % (12 149 689.64 ha) of the study area is less suitable and about 62.10 % (48 473 207.83 ha) of the study area is not suitable. These results suggest that very and mid suitable areas should be used for domestic soya agriculture as the main crop in order to supply annual domestic soya demand to prevent the import.

Özet

Tarım arazilerinde maksimum verim ve kalite, yetiştirilmek istenen bitkilere, en uygun arazilerin seçilmesi ile mümkün olmaktadır. Arazi kavramı toprak, topoğrafya, iklim gibi bir çok farklı unsuru içermektedir. Bu unsurların birlikte değerlendirildiği yöntemler ise başarılı arazi planlamalarını ortaya koymaktadır. Çok kriterli karar verme yöntemi de bu yöntemlerden bir tanesidir. Bu kapsamda yapılan çalışma ile, ana ürün soya bitkisinin yetişebileceği en uygun araziler, iklim, toprak ve topoğrafya kriterleri dikkate alınarak, Çok kriterli karar verme yöntemi ile değerlendirilmiştir. Söz konusu değerlendirmede, her bir kriterin, arazi uygunluk sınıflarının tespitinde, yapacağı ağırlıklı etki, Analitik Hiyerarşi Süreci Tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, bir diğer Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi olan, Ağırlıklandırılmış Doğrusal Kombinasyon Yöntemi Kullanılarak da, ana ürün soyanın yetişebileceği arazi uygunluk sınıfları tespit edilmiştir. Buna göre, çalışma alanının % 22.34 ‘lük bölümü olan toplam 17 435 102.53 hektar alan, ana ürün soyanın yetiştirilmesi için çok uygun ve orta uygun sınıflarında yer alırken, % 15.56 oranında (12 149 689.64 ha) alan az uygun, % 62.10 (48 473 207.83 ha) oranındaki alan ise soya yetiştirilmesine uygun olmayan alanlar olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre; en azından çok uygun ve orta uygun sınıfların yer aldığı alanlarda, ana ürün olarak yerli soya üretiminin yapılması, yıllık soya ihtiyacımızın karşılanmasında ithalatın önüne geçeceği düşünülmektedir.