Toplumsal Sözleşme Teorilerinin Marx ve Foucault Temelli Eleştirisi

Özet

Bu çalışma, ilkin Thomas Hobbes, John Locke ve Jean-Jacques Rousseau’nun toplumsal sözleşme teorilerinin genel bir değerlendirmesini yaparak bunlardan teşekkül eden siyasetin zorunlu olarak ekonomizme kayıtlı olduğu tezini işlemektedir. Bu yaklaşıma göre toplumsal sözleşme teorileri, siyasetin asli mekânından edilişi ve zorunluluğun idamesi ya da tanzimi olarak düşünülebilecek olan bir toplumsallığın siyasetin yerini almasının şahikası olduğu gibi bios-zoē ayrımının modern siyaset felsefesi tarafından ciddi bir tahrifatına da tekabül etmektedir. Bu teorilerin dayandığı hukuki söylemsel modelin soyut özne kategorisinin, insanlar arasındaki doğal eşitsizlikleri dikkate almayan kendinden menkul yasalar önünde eşitlik söylemine yönelik Karl Marx’ın adalet ve eşit hak ilkesi gibi burjuva nosyonlara yönelik eleştirisi de burada yürütülen tartışmanın bir başka boyutudur. Ardından, mezkûr teorilerin Michel Foucault’nun biyo-politik iktidar kavramsallaştırması üzerinden değerlendirilmesi yapılarak sözleşme odaklı olmayan özgürleşme yönelimli sosyo-politik dönüşümün imkân ve koşullarına dair mülahazalara yer verilmektedir. Sonuç olarak bu teorilerin ışığında kendinden menkul ön varsayımlarla sürekli kendi kuyruğunun peşinde koşan bir toplumsal düzen ihdasına karşı, insanı etik ve pratik faaliyet açısından bir bütünlük ve insan doğasını da bir eksiklik değil potansiyeller ve edimler odaklı pozitif bir olgu ve toplum içinde var olan bir sosyal fenomen olarak kavrayan eleştirel toplumsal düşüncenin ve ondan güç alan Marx ve Foucault gibi felsefecilerin özgürlüğe dayalı kendilik kaygısı pratiğini cari kılma çabası da ses vermeye devam etmektedir.