THE POSITION OF MUHAMMAD IBN AL-HANAFIYA AGAINST MUKHTAR AL-THAQAFI MOVEMENT

Abstract

After the slaughter of Hussein at Karbala, a number of rebel movements occurred with the aim of taking his revenge. One of them is Mukhtar al-Thaqafi movement. As it is known, following Yazids death, the Umayyad state was on the verge of collapse and had lost all ter- ritories except for the Damascus area. Therefore, Mukhtar b. Abi Ubayd al-Thaqafi benefited from this environment and began operations in Kufa. At that time, Kufa was under the dom- ination of Abdullah b. Zubair government, Mecca-centered. Mukhtar, being able to gather a large mass of adherents in a short time in the area, revolted in October in 685, accompanied by the slogan of Husseins revenge. Then, he conquered all parts of Iraq, except for Basra. Mukhtar claimed that he carried out his activities in the region on behalf of Muhammad ibn al-Hanafiya, Alis son, whose mother is not Fatima. Muhammad ibn al-Hanafiya was the son of Ali b. Abi Tâlib and Khawlah bint Jafar al-Hanafiya, who came from Banu Hanifa tribe. He was famous for his nickname İbn al-Hanafiya rather than his mother. He lived in an era whose events have been effective up to now. For that reason, determining how he reacted to the events occurred at that time will be significant for a better understanding of the afore- mentioned era. In the article, the attitude of Muhammad b. Ali b. Abi Tâlib, known as Ibn al- Hanafiya, towards Mukhtar and his movement will be discussed. Thereby, the accurateness of this claim will be dealt.

Özet

Hz. Hüseyinin Kerbelada katledilmesinden sonra onun intikamını almak gayesiyle çok sa- yıda isyan hareketi ortaya çıktı. Bunlardan birisi de Muhtâr es-Sekafî hareketidir. Bilindiği gibi Yezidin ölümünden sonra Emevi devleti çökmenin eşiğine gelmiş ve Şam bölgesi dı- şındaki bütün topraklarını kaybetmişlerdi. Muhtar b. Ebî Ubeyd es-Sekafî de bu ortamdan yararlanarak Kufede faaliyetlere başladı. O zamanlar Kufe, Mekke merkezli Abdullah b. Zü- beyr hükümetinin egemenliği altındaydı. Kısa zamanda bölgede büyük bir taraftar kitlesi toplamayı başaran Muhtâr, Hüseyinin intikamı sloganıyla 685 yılının Ekim ayında isyan etti. Ardından Basra hariç Irak bölgesinin tamamını ele geçirdi. Muhtar, bölgedeki faaliyet- lerini Muhammed b. Hanefiyye adına yürüttüğünü iddia ediyordu. Muhammed b. Hanefiy- ye, Ali b. Ebî Tâlibin, Benî Hanîfe kabilesine mensup eşi Havle bint Cafer el-Hanefiyyeden oğludur. Annesine nispetle İbnül-Hanefiyye lakabıyla şöhret bulmuştur. Etkisi gönümüze kadar devam eden olayların meydana geldiği bir dönemde yaşamıştır. Bu nedenle gelişen olaylar karşısında onun nasıl hareket ettiğinin tespiti, söz konusu dönemin daha iyi anlaşıl- masında belirleyici olacaktır. Makalede İbnül-Hanefiyyenin Muhtar ve onun başlattığı hare- kete karşı tutumu ele alınacaktır. Böylece söz konusu iddianın ne derece doğru olduğu tespit edilecektir.