THE LIFE AND WORKS OF ABÛ ABDALLÂH IBN MANDAH (d. 395/1005)

Abstract

Hadith narration has become a tradition in some families and has been transferred to generations for centuries. One of the scholars whose family has such a tradition and who was born in Isfahan and died here again, was one of the famous figures, historians and theologians of the hijri 4th century is Abû Abdallâh Ibn Mandah (d. 395/1005). The reason for selecting Ibn Mandah as the subject of our research is the lack of an academic work about him in Turkey. In our study, we aimed to give information about his life, teachers, students and works. Ibn Mandah, who was a member of a family of four hundred years of hadith narration, followed the path of the muhaddis, first benefiting from the scholars in his own country and then arranging various scientific centers. Ibn Mandah, who spent half his life on scientific travels, has gained important works in the field of tafsir, hadith, kalam, histories, history and biography with his knowledge. It is of great importance, in particular, that Kitâb al-Îmân narratives about almost all of the mythical subjects and is original in terms of the style and method of the author. In addition, his work, Fath al-bâb fî al-kunâ wa al-qâb, was one of the very rare information source in which he introduced some famous persons who were well known with their nicknames beginning from the priod of companions of prophet Muhammad up to their own time.

Özet

Hadis rivâyeti, kimi ailelerde birikim haline gelmiş, yüzyıllarca nesilden nesile aktarılarak bir gelenek halini almıştır. Böyle bir gelenekle müzeyyen bir aileye mensup kimselerden birisi de İsfahân'da doğup yine burada vefat eden, hicrî IV. (miladî X.) asrın ünlü muhaddis, tarihçi ve kelâmcılarından birisi olan Ebû Abdullah İbn Mende'dir (ö. 395/1005). Araştırmamıza İbn Mende'nin konu olarak seçilmesinin nedeni Türkiye'de onunla ilgili akademik seviyede bir çalışmanın bulunmamasıdır. Çalışmamızda hayatı, hocaları, talebeleri, rihleleri ve eserleri hakkında kuşatıcı bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Dört yüz yıl hadis rivâyetini sürdüren bir aileye müntesip olan İbn Mende, muhaddislerin yolunu takip ederek önce kendi memleketindeki âlimlerden istifâde etmiş, daha sonra muhtelif ilim merkezlerine rihleler düzenlemiştir. Ömrünün yarısını ilmî seyahatlerde geçiren İbn Mende, elde ettiği bilgi birikimiyle tefsîr, hadis, kelâm, tarih, ricâl ve biyografi sahasında önemli eserler vücuda getirmiştir. Eserleri arasında özellikle Kitâbü'l-Îmân'ı hemen hemen bütün itikadî konularla ilgili rivâyetleri ihtiva etmesi ve müellifin üslûbu ve metodu açısından orijinal olmasından dolayı büyük bir önemi hâizdir. Ayrıca sahâbe döneminden başlayarak kendi dönemine kadar künyeleri ile iştihâr eden kimseleri tanıttığı Fethu'l-bâb fi'l-kunâ ve'l-elkâb adlı eseri de eşine ender rastlanan ilk kaynaklardan birisidir. Anahtar kelimeler: İbn Mende, rihle, İbn Mende’nin eserleri, Kitâbü'l-Îmân, Kitâbü't-Tevhîd.