The Approach of Terzi Baba on Some Sufi Concepts in His Work “Kenzu’l-Miftâh”

Terzi Baba’nın “Kenzü’l-Miftâh” Adlı Eserinde Bazı Tasavvufî Kavramlara Yaklaşımı

Abstract

Muhammed Vehbi, also known as Terzi Baba, lived in XIX. century. He devoted himself to Mawlânâ Khâleed al-Baghdâdî (d. 1242/1827), the founder of the Halidiyye branch of the Naqshbandi cult through ‘Abdullah Makkî, and became his caliph. Terzi Baba had undertaken important duties in spreading the Hâlidî branch of the Naqshbandi cult in Erzincan and its surroundings. He expressed mysticism with poetic expressions in his work Kenzü’l-Miftâh. In this article, the thoughts reflecting Muhammed Vehbi’s mystic understanding will be examined in the context of his only work, Kenzü’l-Miftâh which is the only surviving work of his. In the first part of the manuscript, which consists of two parts, Muhammed Vehbi’s life and works will be dealt with; and in the second part, his sufistic ideas mentioned in his work Kenzü’l-Miftâh will be examined. In the conclusion part, an evaluation about the subject will be done.

Özet

Muhammed Vehbî meşhur adıyla Terzi baba XIX. yüzyılda yaşamıştır. Adı geçen zât, Abdullah Mekkî vasıtasıyla Nakşibendiyye tarîkatının Hâlidiyye kolunun kurucusu Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî’ye (ö. 1242/1827) intisâb etmiş ve onun halîfesi olmuştur. Terzi Baba, Nakşîliğin Hâlidî kolunun Erzincan ve dolaylarında yayılmasında önemli görevler üstlenmiştir. Bununla birlikte o, tasavvufa dair konuları şiirsel ifadelerle “Kenzü’l-Miftâh” adlı eserinde dile getirmiştir. Bu makalede, Muhammed Vehbî’nin tasavvufî anlayışını yansıtan düşünceleri onun günümüze ulaşan tek eseri “Kenzü’l-Miftâh” bağlamında incelenecektir. İki bölümden müteşekkil makalenin birinci kısmında Muhammed Vehbî’nin hayatı ve eserleri, ikinci kısmında “Kenzü’l-Miftâh” adlı eserindeki tasavvufî düşüncelerine yer verilecektir. Sonuç kısmında ise konuyla ilgili değerlendirme yapılacaktır.

Keywords: Tasavvuf, Muhammed Vehbî Hayyât Erzincânî, Terzi Baba, Mutasavvıf, Kenzü’l-Miftâh