Common sources of turkic world: “selcuk-name by yazıcıoğlu ali

Türk dünyasının ortak kaynağı: “yazıcıoğlu ali’nin selçuk-name’si”

Abstract

There have been lots of written works for depicting Turkish language, history and culture. Orkhon Inscriptions, Divânü Lügâti’t Türk, Dede Qorqud Epics have been some of these important works. One of the important features of these materials is that there are common sources of Turkish World. Selcuk-nâme, in other words, Tevârih-i Âl-i Selcuk, Târih-i Âl-i Selcuk ve Oghuzs-name has been one of the important common sources of Turkic World. This material was written by Yazıcıoğlu Ali in 1436 under II. Murat. Selcuk-name has been included lots of information about Turkic world. For example, Turkish races in preİslamic periods, Mongolians, other Turkish tribes, Uighurs, Kipczaks, Qarluks, Qalachs and Tahtacis are some of these branches. Also, historical sources of Oghuz worlds, their stamps and totems have been identified in this book. These stamps have written with golden ink. Yazıcıoğlu had been given information about Dede Qorkud, Kara Osman, Lokman Dokak Khan (father of Selcuk), founders of Seljuks Selcuk Bey (?-1009), Sultan Mahmud –ruler of Gazne- (998-1030), Sultan Tuğrul (1037-1063), Sultan Alparslan (1063-1072), Melik Shah (1072-1092), Berkyaruk (1094-1105), Sultan Muhammed (1105-1118), II. Mahmud (1118-1131), Sultan Mesud (1134-1152), Gıyaseddin Keyhusrev, Alaüddin Keykubad, Osman Gazi and their periods in historical process. Also, struggles of Oghuz Turks for making a home to Anatolia and cities in Anatolia have been identified in this article. In this study, Tevârih-i Âl-i Selçjuk written by Yazıcıoğlu Ali will be evaluated in terms of Turkish language, history and culture.

Özet

Türk dili, tarihi ve kültürünü anlatmak üzere pek çok eser kaleme alınmıştır. Köktürk Yazıtları, Divânü Lügâti’t Türk, Danişmend-name, Dede Korkut Hikâyeleri, Saltık-name … bunlardan bazılarıdır. Bu eserlerin en büyük özelliği, Türk dünyasının ortak kaynağı olmasıdır. Yazıcıoğlu Ali tarafından Türkçe olarak kaleme alınan Selçuk-nâme, diğer adlarıyla Tevârih-i Âl-i Selçuk, Târih-i Âl-i Selçuk ve Oğuz-nâme adlı eser, Türk dünyasının ortak kaynağı olmak bakımından büyük bir önem taşımaktadır. Eser, 1436’da II. Murat zamanında Yazıcıoğlu Ali tarafından kaleme alınmıştır. Selçuk-nâme, muhtevası çok geniştir. İslamiyet öncesi Türk kavimleri, Moğol kavimleri, diğer Türk boyları Uygurlar, Kıpçaklar, Kanklılar, Karluklar, Kalaçlar, Ağaçeriler (Tahtacılar), ... , Türklerin bir kolu olan Oğuzların dip tarihini içermektedir. Oğuz boylarının adlarının kaynağı, damgaları, ongunları tek tek gösterilmiştir. Ayrıca Oğuz damgalarının altın mürekkeple yazıldığını özellikle belirtmekte fayda vardır. Yazıcıoğlu, farklı kaynaklardan yararlanarak Dede Korkut, Akkoyunlu Beyi Kara Osman, Selçuk’un babası Lokman Dokak Han, Selçuklu Devleti’nin kurucucu Selçuk Bey (?-1009), Gazne Hükümdarı Sultan Mahmud (998-1030), Sultan Tuğrul (1037-1063), Sultan Alparslan (1063-1072), Melik Şah (1072-1092), Berkyaruk (1094-1105), Sultan Muhammed (1105-1118), II. Mahmud (1118-1131), Sultan Mesud (1134-1152), Gıyaseddin Keyhusrev, Alaüddin Keykubad, Osman Gazi ve onların dönemleri ile ilgili çok önemli bilgiler vermektedir. Bunlara ek olarak Oğuz Türklerinin Anadolu’yu vatan yapmaları ve Anadolu’daki şehirler ayrıntılı denebilecek şekilde ele alınmıştır. Bu çalışmada Tevârih-i Âl-i Selçuk (Selçuk-nâme) adlı eser değerlendirilecek; Türk dili, tarihi ve kültürü açısından taşıdığı değer üzerinde durulacaktır