Journals / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2015 / Sayı: 74
A sample of localisation-the name of dedig sultan dedegi~dedigi
- Issue
- 2015 · Sayı: 74
- Pages
- 119–130
- DOI
- —
Abstract
Te name of Dedigi Sultan, one of the religious personalities with a dervish lodge erected in his name in the region of Mahmuthisar-Ilgın-Konya, is catching atention. According to the religious anecdotes, Dedigi Sultan is one of the first colonist dervishes connected with Hodja Ahmed Yesevi. He is a contemporary of the well-known Sufi personalities in Anatolia like Hacı Bektash Veli, Mevlana Celaletin Rumi, Amir Sultan, Karaca Ahmet, Seyit Harun Veli and members of the dynasty of Sultan Alaeddin and Kadıncık Ana. Te dedigi word in the name of Dedigi Sultan, whose real name is considered to be Şeyh Halit (Sheikh Khalid), had been read and pronounced diferently by many. Although there are some etymological explanations for the origin of the various reiterations and pronunciations dediği, didiği, dedegi, dedeki, didi, dede begi, dediyi, dedini their accuracy are questionable. In the present study, light will be shed whether the word dediği is derived from demek (to say) verb as writen Menakıpname and accepted by the public or is a sample for localization of words.
Özet
Konya Ilgın Mahmuthisar beldesinde türbesi olan ve bu bölgedeki veli zatlardan birisi olarak bilinen Dediği Sultanın adı dikkat çekicidir. Dediği Sultan, menkıbevi bilgilere göre, Anadoluya ilk gelen kolonizatör dervişlerden biri olup Hoca Ahmet Yesevi ile de irtibatlıdır. Anadoluda tanınan ve meşhur şahsiyetlerden Hacı Bektaş Veli, Mevlana Celaletin Rumi, Emir Sultan, Karaca Ahmet, Seyit Harun Veli gibi mutasavvıfar ile Sultan Alâeddin, Kadıncık Ana gibi hanedana mensup kişilerle zamandaş olarak gösterilmiştir. Asıl adının Şeyh Ha- lit olduğu tahmin edilen Dediği Sultanın adındaki dediği kelimesi birçok kişi tarafından farklı okunmuş veya telafuz edilmiştir. dediği, didiği, dedegi, dedeki, didi, dede begi, dediyi, dedini gibi farklı okuyuş ve telafuzlardan hangisinin asli olduğu hususunda halk köken bilimine göre bazı izahlar varsa da, bunların doğruluk derecesi şüphelidir. Bu çalışmada dediği kelimesinin Menakıpnamede ve halk arasında kabul gördüğü şekli ile demek fiilinden mi geldiği, yoksa bir yerlileştirme örneği mi olduğu konusuna açıklık getirilecektir.