[A Glance at Disability, the Situation of Disabled People and Provision of Health Care in Turkey]

Engellilik, Türkiye'de Engellilerin Durumu ve Sağlık Hizmet Sunumuna Bir Bakış

Serpil İNAN,Gülsen Ceyhun PEKER,AYŞE SELDA TEKİNER,FİLİZ AK AZAR,ZEHRA DAĞLI

Abstract

Estimation of the global disability prevalence rate in the adult population is 15.6% at World Report on Disability 2011 by World Health Organisation (WHO). In the same report, it was emphasized that the general health status of people with disabilities are in a worse condition compared to the people without disabilities. It was also reported that they need more health care but they have more difficulties to access that care. Recently, the efforts to develop a perfect health care system - also known as the chronic care model- are underway for the disabled population. In Alma Ata declaration (1978), WHO introduced the general structure of the "community-based rehabilitation" for the disabled people, which aimed that they would become independent, active and efficient individuals. Since it's hard to define and classify disability, there are difficulties about collecting data. Standardized and multidimensional classification systems are being developed to overcome these difficulties. "The International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF)" which has biopsychosocial approach is an integrated system of classification developed by WHO. In Turkey, disability rate is 12.29%. In our country, the project named "'Turkey without Barriers'" began in 2007 and a countrywide attendance was provided by the support of many institutions.

Özet

Dünya Sağlık Örgütü ( DSÖ) 2011 Dünya Engellilik Raporu'nda tüm dünyada 18 yaş üzeri nüfusun %15,6'sının engelli olduğunu öngörülmektedir. Aynı raporda engelli bireylerin genel sağlık durumlarının, engelli olmayan bireylere oranla daha kötü durumda olduğu vurgulanmakta ve sağlık hizmetine daha fazla ihtiyaç duydukları ancak daha az ulaşabildiklerine de dikkat çekilmektedir. Klasik sağlık bakım sistemlerinin engelli bireyler için yetersiz kalması sebebiyle son zamanlarda kronik bakım modeli de denilen yetkin sağlık sistemleri geliştirme çalışmaları başlamıştır. DSÖ, 1978 yılında Alma Ata'da yayınlanan bir bildirgeyle engelliler için, engelli bireylerin yaşadıkları toplum içinde bağımsız, aktif ve üretken kişiler haline gelmelerini hedefleyen "topluma dayalı rehabilitasyon"un genel yapısını ortaya koymuştur. Engelliliğin tanımı ve sınıflandırılması çok zor olduğundan veri toplamakla ilgili güçlükler vardır. Bu nedenle çok boyutlu ve standardize edilmiş sınıflandırma sistemleri geliştirilmiştir. Bu sistemlerden biri de DSÖ tarafından geliştirilen "İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırılması" (ICF) adlı biyopsikososyal yaklaşımlı, bütüncül bir sınıflama sistemidir. Türkiye'de genel nüfusun %12,29'unun engelli olduğu bilinmektedir. Ülkemizde 2007 yılında "Engelsiz Türkiye Projesi" geliştirilmiş ve pek çok kuruluşun katılımıyla konuyla ilgili çalışmalar başlatılmıştır.