THE ARCHAIC ELEMENT IN NIHANI FROM YOZGAT'S VELAYETNAMA OF HACI BEKTAS VELI

YOZGATLI NİHÂNÎ'NİN HACI BEKTAŞ-I VELÎ VELÂYETNÂMESİ'NDEKİ ESKİCİL UNSURLAR

Abstract

Velayetnamas are literary works that tell us a veli's [a kind of abstinent and ascendent dervish] life, oracles, miracles and mystic activities such as menakıpnamas. A menkıbe literature was developed with Arabic, Persian and Turkish menakıpnamas since 11th century, after that in Turkish literature a lot of menakıpnamas were written in verse or prose for mystic leaders as Hacım Sultan, Hacı Bektaş-ı Veli, Kaygusuz Abdal, Abdal Musa, Otman Baba, Sultan Şucauddin Baba, Demir Baba, Ahmed Yesevi, Mevlana, Yunus Emre. Nihânî wrote a velayetnama in verse due to the request and insistence of Feyzullah Efendi who was in charge of Hacı Bektaş-ı Veli Dergâh (a building where all of the dervishes got together and prayed).The Word archaic means "ancient" and may refer to a period of time preceding a "classical period". In this work, Ali Nihani b. Mehmed Tevfîk Yozgadi's work called "Velayetnama Hacı Bektaş Velî" that was written in 1296 (1878) will be the archaic elements will be considered.

Özet

Velâyetnâmeler, bir velinin hayatı, veliliği, kerametleri ve tasavvufî faaliyetlerinden bahseden menâkıpnâme türündeki eserlerdir. Türk kültür ve edebiyatının önemli kaynaklarındandır. Genellikle önce sözlü olarak oluşup ağızdan ağıza nakledilen, daha sonra ise zaman içerisinde yazıya geçirilen velâyetnâme/menkıbelere konu olan veliler, bir tarikatın kurucusu olabildiği gibi o tarikatı geliştiren ve yaygınlaştıran bir isim de olabilir. 11. yüzyıldan itibaren yazılan Arapça, Farsça ve Türkçe örnekleriyle İslâm edebiyatlarında zengin bir menkıbe geleneği oluşmuştur. Türk edebiyatında da Hacım Sultan, Hacı Bektaş-ı Velî, Kaygusuz Abdal, Abdal Musa, Otman Baba, Sultan Şücauddîn Baba, Demir Baba, Ahmed Yesevî, Mevlânâ, Yunus Emre gibi tanınmış tasavvufi isimler etrafında manzum veya mensur pek çok velâyetnâme kaleme alınmıştır. Ali Nihânî b. Mehmed Tevfîk Yozgadî de 19. yy'da yaşamış velâyetnâme yazarlarındandır. Nihânî, Hacı Bektaş-ı Veli Dergâhı Postnişîni Feyzullah Efendi'nin teklif ve ısrarıyla manzum bir velâyetnâme yazmıştır.