Dâvûd-i Karsî’s Islamic Theological Thoughts in The Context of Sharh al-Qasidah an-Nuniyyah

DÂVÛD-İ KARSÎ’NİN ŞERHU’L-KASÎDETİ’N-NÛNİYYE ADLI ESERİ ÇERÇEVESİNDE KELÂMÎ GÖRÜŞLERİ

Abstract

Dâvûd-i Karsî (d.1169 / 1756) was a critical scholar of the Ottoman world in the eighteenth century. He criticized many issues in his society, including the pedagogical suitability of the student courses as well as the ideas and actions against the Islamic belief. He had a great number of works in almost every area of Islamic science, particularly commentaries and supercommentaries. Occasionaly, he felt the need to enlarge or narrow the scope of his works to accommodate to every segment of his society. He also wrote a commentary on Qasidah an-Nuniyyah, initially in Turkish and then in Arabic. In this study, we have dealt with his Islamic theological thoughts based upon Dâvûd-i Karsî’s Arabic commentary on Sharh al-Qasidah an-Nuniyyah. We have revealed that the work of Sharh al-Qasidah an-Nuniyyah, which was written within the frame of the Maturîdî denomination, is a complete doctrinal text containing the godhood, prophethood, hereafter and various Islamic theological accounts. In this article, we have also identified Karsi’s sources of thoughts and his methodology by looking into his other theological works. In addition, we have also studied the author’s competence in this area by referring to his life and his scholarly personality.

Özet

Dâvûd-i Karsî, (ö.1169/1756) on sekizinci yüzyılda yaşamış, Osmanlı ilim dünyasının münekkit bir âlimidir. Öğrencilere okutulan eserlerin pedagojik uygunluğundan başlayarak toplumda İslâm itikâdına ters gördüğü fikir ve hareketlere kadar pek çok hususu eleştirmiştir. İslâmî ilimlerin hemen her alanında genelde şerh-haşiye türü olmak üzere muhtasar eserler kaleme almıştır. Toplumun hemen her kesiminin seviyesine uygun olacak şekilde kaleme aldığı eserlerini, zaman zaman genişletme zaman zaman da ihtisar etme ihtiyacı duymuştur. el-Kasîdetü’n-Nûniyye için de önce Türkçe sonra da Arapça birer şerh yazmıştır. Bu çalışmada, Dâvûd-i Karsî’nin Şerhu’l-Kasîdeti’n-Nûniyye adlı Arapça şerhi çerçevesinde onun kelâmî düşüncesine temas ettik. Mâtürîdî Mezhebi esasları çerçevesinde kaleme alınan Şerhu’l-Kasîdeti’n-Nûniyye adlı eserin, ilahiyyât, nübüvvât, meâd ve muhtelif kelâmî meseleleri içine alan tam bir akâid metni olduğunu ortaya koyduk. Bu makalemizde ayrıca, Karsî’nin diğer kelâmî eserlerinden de hareketle onun söz konusu bahislerdeki görüşlerini, üslubunu ve eserinde yararlandığı kaynakları tespit ettik. Diğer yandan hayatına ve ilmî kişiliğine değinmek suretiyle müellifin bu alandaki yetkinliğini de izâha çalıştık.