THE IMAGINATION OF LOVE IN THE ARŞ-NÂME TRANSLATION OF ÂMILOĞLU

Abstract

Hurufism, as a Sufi doctrine, was founded by Fazlallah Astarabadi (d. 796/1394) in the regionof today’s Iran in the 14th century. Because of dealing with numerology, Hurufism had a mysticesotericcharacter which aimed to get to know and to reach Allah by attributing special values toletters which were believed to help Sufis comprehend existence and find truth.Âmiloğlu, who is a shadowy figure, translated Fazlallah’s Arş-nâme from Persian to Turkish,again, in verse form. In the Introductory part of the article, basic epistemology of the Islamiccivilization is offered along with a short evaluation on Hurufism. In the sequel, referring the remarksof these perspectives, various imaginations of love is intended to be characterized. After that, thesignificance of the concept of “love” in the classical Turkish literature and “beloved” as the object oflove are emphasized. After that, with reference the couplets of Arş-nâme, which are related to love,the imagination of love in this text is discussed and as a result, the originality of Hurufism onapproaching the concept of “love” and its variance with the classical literature are tried to bedetected.

Özet

Hurûfîlik, Fazlullah Esterebâdî (ö. 796/1394) tarafından 14. yüzyılda bugünkü İran topraklarında kurulmuştur. Sayı ilahiyâtı yapması açısından mistik-bâtınî bir yapıya sahip olan Hurûfîlik, varlığı kavramak ve hakikate ulaşmak için harflere –dolayısıyla sayılara- çeşitli remiz ve manalar atfederek değerler üretmiş, bu yöntem ile Allah’ı tanımayı ve ona ulaşmayı amaç edinmiştir. Hakkında çok az bilgi sahibi olduğumuz Âmiloğlu, Fazlullâh’ın aslı Farsça olan Arş-nâme adlı manzum metnini yine manzum olarak Türkçe’ye çevirmiştir. Makalenin giriş kısmında İslam medeniyetindeki temel bilme biçimlerine genel olarak değinilmiş ve Hurûfîlik ile ilgili kısa bir değerlendirme sunulmuştur. Ardından bu perspektiflerin aşka ait görüşlerine bazı atıflar yapılarak aşk tasavvurları betimlenmeye çalışılmıştır. Ardından Klasik Türk edebiyatında aşk kavramının önemine yer verilerek aşkın muhatabı olan sevgilinin ele alınış biçimlerine vurgu yapılmıştır. Daha sonra Arş-nâme’deki aşk ile ilgili beyitlerden hareket ile eserdeki aşk tasavvuru işlenmiş ve sonuçta Hurûfîlik’in aşk mefhumunu işleyişindeki orjinallik belirtilmeye, klasik edebiyatımız ile örtüşen ve ondan ayrılan yönleri tespit edilmeye çalışılmıştır.