Reviewing Ahterȋ in accordance with his Works about Tafseer and Qur'anic Exegesis

AHTERÎ’NİN ESERLERİNİN TEFSİR VE KUR’ÂN İLİMLERİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Muslihiddin Mustafa b. Şemseddin el-Ahterî Karahisarî was born in Afyonkarahisar at 1496. He received education in Kutahya and spent his life of scholarship here in the Haliliye madrassah until his death. He wrote works on Arabian philology and literature, Islamic jurisprudence (fiqh), history of prophets, hadith, and ethics. Especially his dictionary (Lugati) was highly favored and recognized throughout the Islamic world. Our study will briefly introduce all of Ahterî's work and will be limited to assessing his five works, namely Ahterî-i Kebîr, Câmiu’l-Mesâil, Târîhu Ahterî, Tercemetü’l-Ehâdîsi’l-Erbeîn and Şerhu alâ Risâleti’l-Kefevi fi’l-Âdâb, in terms of exegetics and Qur'an. Concepts were not explained for the sake of not exceeding the article size. We gave chapters and numbers of the verses, and the parts that are not present in the text of the work were shown inside brackets like [...]. To reveal the fashion of the author, the parts other than Arabic were translated and simplified to contemporary Turkish. This study intends to show some of Ahterî's role in bringing the religious concepts that can be counted as the fundamentals of the culture, to the seekers of wisdom, scholars, and intellectuals.

Özet

Muslihiddin Mustafa b. Şemseddin el-Ahterî Karahisarî, 1496’da Afyonkarahisar’da doğmuştur. Kütahya’da tahsil görmüş ve tedris hayatını ömrünün sonuna kadar buradaki Haliliye Medresesi’nde devam ettirmiştir. Arap dili ve edebiyatı, fıkıh, peygamberler tarihi, hadis ve ahlak alanında eserler vermiştir. Bilhassa Lügati, Osmanlı medreselerinde çok tercih edilmiş ve geniş İslam coğrafyasında tanınmıştır. Çalışmamızda Ahterî’nin bütün eserleri kısaca tanıtılacak ve Ahterî-i Kebîr, Câmiu’l-Mesâil, Tarihu Ahterî, Tercemetü’l-Ehâdîsi’l-Erbeîn ve Şerhu alâ Risâleti’l-Kefevi fi’l-Âdâb isimli mevcut beş eserinin; tefsir ve Kur’ân ilimleri merkezinde değerlendirilmesiyle sınırlandırılacaktır. Çalışmada, makale hacmini aşmamak için kavramların tarifi yapılmamıştır. Âyetlerin ait olduğu sureleri ve numaraları tarafımızdan verilmiş, aynı şekilde eserin metninde olmayan kısımlar tarafımızdan […] içerisinde gösterilmiştir. Müellifin üslubunu göstermek amacıyla Arapça kullanımın haricindeki yerlerde Türkçe tercümesi, günümüz Türkçesiyle sadeleştirerek verilmiştir. Çalışma Ahterî’nin, on altıncı asırdan itibaren ilim taliplerine, müderrislere ve münevverlere, kültürün temeli sayılabilecek dini kavramları, medrese eğitimi üzerinden halka kazandırmaktaki üstlendiği rolü bir nebze göstermeyi hedeflemiştir.